Sàng lọc thính lực sơ sinh: OAE, DPOAE, TEOAE và quy trình triển khai

Xem máy sàng lọc thính lực sơ sinh MA01 và thiết bị đo thính lực tại Huê Lợi Medical.

Vì sao phải sàng lọc ngay sau sinh

Não bộ phát triển khả năng xử lý âm thanh và ngôn ngữ mạnh nhất trong những tháng đầu đời. Trẻ nghe kém không được phát hiện sẽ mất giai đoạn này, ảnh hưởng tới phát triển ngôn ngữ, học tập và giao tiếp về sau. Vấn đề là nghe kém bẩm sinh không có dấu hiệu nhìn thấy được — nếu không đo, thường chỉ phát hiện khi trẻ chậm nói, tức là đã qua giai đoạn can thiệp hiệu quả nhất.

WHO ghi nhận khoảng 34 triệu trẻ em trên thế giới cần phục hồi chức năng nghe, và gần 60% nghe kém ở trẻ em là do nguyên nhân phòng tránh được.

Mốc thời gian 1-3-6

Đây là bộ mốc được Joint Committee on Infant Hearing (JCIH) và chương trình EHDI của US CDC khuyến cáo, và được nhiều chương trình sàng lọc trên thế giới áp dụng.

TEOAE và DPOAE khác nhau thế nào

Trong thực tế, máy sàng lọc hiện đại thường hỗ trợ cả hai để cơ sở linh hoạt lựa chọn — máy MA01 tại Huê Lợi hỗ trợ cả DPOAE và TEOAE với thời gian xử lý khoảng 30 giây mỗi ca.

Giới hạn quan trọng của OAE cần biết

OAE đo đáp ứng của tế bào lông ngoài ốc tai. Nếu ốc tai hoạt động bình thường nhưng đường dẫn truyền thần kinh phía sau có vấn đề, OAE vẫn cho kết quả đạt trong khi trẻ thực sự không nghe được — tình trạng này gọi là bệnh lý thần kinh thính giác (auditory neuropathy).

Vì lý do đó, các khuyến cáo quốc tế đề nghị dùng đo điện thính giác thân não tự động (AABR) thay vì chỉ OAE cho nhóm trẻ nguy cơ cao, đặc biệt là trẻ nằm đơn vị hồi sức sơ sinh dài ngày. Cơ sở khi xây dựng chương trình sàng lọc nên tham chiếu khuyến cáo hiện hành và điều kiện thực tế của mình.

Quy trình triển khai tại khoa sản

1. Chọn thời điểm đo. Đo khi trẻ đang ngủ hoặc yên tĩnh, thường sau 24–48 giờ tuổi để dịch ối trong ống tai đã thoát hết — đo quá sớm dễ cho kết quả không đạt giả.
2. Chuẩn bị môi trường. Phòng yên tĩnh, tắt điều hòa hoặc quạt gây ồn trong lúc đo.
3. Đặt đầu dò vào ống tai với nút tai đúng cỡ; kiểm tra độ kín trước khi bắt đầu.
4. Đo và ghi kết quả cho từng tai; máy trả về đạt hoặc cần kiểm tra lại.
5. Xử lý kết quả không đạt. Đo lại trước khi ra viện; nếu vẫn không đạt, hẹn tái sàng lọc và chuyển đánh giá thính học đầy đủ theo mốc 3 tháng tuổi.
6. Tư vấn cho gia đình. Giải thích rõ “không đạt sàng lọc” không đồng nghĩa với chẩn đoán nghe kém — chỉ là cần kiểm tra thêm. Đây là bước quan trọng để gia đình không hoang mang nhưng vẫn tuân thủ lịch tái khám.
7. Ghi chép và theo dõi. Lập sổ theo dõi để không mất dấu trẻ cần tái sàng lọc — đây là điểm yếu phổ biến nhất của các chương trình sàng lọc.

Thiết bị cần cho chương trình sàng lọc

Chi phí vận hành thường xuyên gồm nút tai dùng một lần và hiệu chuẩn định kỳ — cần tính vào ngân sách hằng năm của chương trình.

Câu hỏi thường gặp

Sàng lọc thính lực sơ sinh là gì?

Là phép đo khách quan nhằm phát hiện sớm nghe kém bẩm sinh ở trẻ sơ sinh, thường thực hiện bằng đo âm ốc tai (OAE). Phép đo không cần trẻ hợp tác nên thực hiện được khi trẻ đang ngủ, thời gian mỗi ca khoảng 30 giây với máy MA01.

Mốc 1-3-6 trong sàng lọc thính lực sơ sinh nghĩa là gì?

Sàng lọc thính lực trước 1 tháng tuổi, đánh giá thính học đầy đủ cho trẻ không đạt sàng lọc trước 3 tháng tuổi, và bắt đầu can thiệp cho trẻ được chẩn đoán nghe kém trước 6 tháng tuổi. Đây là bộ mốc được JCIH và chương trình EHDI của US CDC khuyến cáo.

DPOAE và TEOAE khác nhau thế nào?

TEOAE kích thích bằng tiếng click ngắn và đo đáp ứng chung của một dải tần rộng, nhạy với nhiễu nền hơn. DPOAE kích thích bằng hai âm đơn phát đồng thời ở hai tần số gần nhau, cho phân giải tần số tốt hơn và khảo sát tần số cao tốt hơn. Máy MA01 hỗ trợ cả hai kỹ thuật.

Kết quả sàng lọc không đạt có nghĩa là trẻ bị điếc không?

Không. Không đạt sàng lọc chỉ có nghĩa là cần kiểm tra thêm, không phải chẩn đoán nghe kém. Nhiều nguyên nhân tạm thời gây kết quả không đạt như dịch còn trong ống tai, trẻ cựa quậy hoặc môi trường ồn. Cần đo lại trước khi ra viện và chuyển đánh giá thính học đầy đủ nếu vẫn không đạt.

Chỉ đo OAE có đủ để sàng lọc mọi trẻ sơ sinh không?

Không hoàn toàn. OAE đo đáp ứng của tế bào lông ngoài ốc tai, nên nếu ốc tai bình thường mà đường dẫn truyền thần kinh phía sau có vấn đề (bệnh lý thần kinh thính giác), OAE vẫn cho kết quả đạt. Các khuyến cáo quốc tế đề nghị dùng đo điện thính giác thân não tự động (AABR) cho nhóm trẻ nguy cơ cao, đặc biệt là trẻ nằm hồi sức sơ sinh dài ngày.

Tài liệu tham khảo

1. US CDC. EHDI 1-3-6 Benchmarks — Hearing Loss in Children. cdc.gov
2. American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Newborn Hearing Screening — Practice Portal. asha.org
3. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Deafness and hearing loss — Fact sheet, cập nhật 03/03/2026. who.int

Các nguồn trên được truy cập ngày 21/07/2026.

Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo về đặc tính kỹ thuật của thiết bị y tế, không thay thế chỉ định chuyên môn. Việc lựa chọn, lắp đặt và vận hành thiết bị phải do nhân viên y tế có chuyên môn thực hiện theo quy định hiện hành.