.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
Sóng xung kích áp điện là sóng xung kích hội tụ do nhiều tinh thể áp điện xếp trên mặt lõm tạo ra. Khi nhận xung điện áp cao, các tinh thể cùng giãn nở và phát sóng vào một tiêu điểm trong mô. Theo hiệp hội ISMST, nguồn áp điện tự hội tụ nên không cần gương phản xạ.
Nguyên lý tạo sóng xung kích áp điện
Tinh thể áp điện có đặc tính giãn nở khi nhận điện áp. Trong tay cầm của máy sóng xung kích áp điện, nhiều tinh thể được gắn trên một mặt lõm hình chỏm cầu. Khi máy phát một xung điện áp cao, toàn bộ tinh thể giãn nở cùng lúc và mỗi tinh thể phát ra một sóng áp lực nhỏ. Vì các tinh thể nằm trên mặt cầu, các sóng này đi về cùng một điểm và cộng lại tại đó, tạo thành vùng tiêu điểm có áp lực lớn. Theo sách hướng dẫn của máy Piezonia PZO-G1, độ sâu thâm nhập, cường độ và góc đặt tay cầm được chọn độc lập với nhau. Độ sâu được chỉnh bằng các đệm gel đặt giữa tay cầm và da; mỗi lần đổi đệm, tiêu điểm dịch 5 hoặc 10 mm. Gel siêu âm giữa mặt tinh thể và đệm phải phủ đều, vì bọt khí phản xạ và làm yếu sóng.
Phân loại máy sóng xung kích theo cách tạo sóng
Hiệp hội Quốc tế về Điều trị Sóng xung kích Y khoa (ISMST) mô tả ba nguồn tạo sóng xung kích hội tụ và một nguồn tạo sóng tỏa tia. Bảng dưới tóm tắt điểm khác nhau giữa bốn cách tạo sóng.
| Cách tạo sóng | Nguyên lý | Kiểu sóng | Vị trí năng lượng lớn |
|---|---|---|---|
| Điện thủy lực | Điện cực phóng điện cao áp tại tiêu điểm thứ nhất của gương phản xạ bán elip chứa nước | Hội tụ | Tiêu điểm thứ hai của gương, nằm trong mô |
| Điện từ | Lực điện từ đẩy một màng kim loại ra khỏi cuộn dây, tạo xung áp lực rồi hội tụ về tiêu điểm | Hội tụ | Tiêu điểm trong mô |
| Áp điện | Mảng tinh thể áp điện trên mặt cầu lõm phát sóng cùng lúc, tự hội tụ | Hội tụ | Tiêu điểm trong mô, chọn độ sâu bằng đệm gel |
| Đạn đạo | Viên đạn trong tay cầm được gia tốc, đập vào đầu phát | Tỏa tia (phân kỳ) | Ngay tại bề mặt đầu phát, giảm dần theo độ sâu |
Máy đạn đạo dùng khí nén và điều chỉnh năng lượng theo áp suất Bar. ISMST gọi sóng của nhóm đạn đạo là sóng áp lực tỏa tia (radial pressure wave) để phân biệt với sóng xung kích hội tụ.
Điểm khác nhau giữa máy áp điện và máy khí nén
Điểm khác nhau lớn giữa hai loại máy là vị trí năng lượng tập trung. Máy khí nén cho năng lượng lớn ngay tại bề mặt da rồi giảm dần theo độ sâu, phù hợp với đau cân cơ, điểm bám gân nông và vùng cần quét rộng. Máy áp điện dồn năng lượng vào một tiêu điểm có thể chọn độ sâu, phù hợp với gân vôi hóa, chỗ bám gân và lớp cơ nằm sâu. Vùng tác động của mỗi xung trên máy áp điện nhỏ hơn, nên kỹ thuật viên phải định vị tổn thương chính xác, thường bằng siêu âm hoặc sờ nắn trước khi điều trị. Máy áp điện không dùng khí nén nên không có bộ nén khí phải bảo trì, nhưng có đệm gel là vật tư tiêu hao. Máy áp điện có giá cao hơn: tại Huê Lợi Medical, Piezonia PZO-G1 giá 90 triệu đồng, còn máy khí nén có giá từ 15,5 triệu đồng.
Máy sóng xung kích áp điện có dùng thang Bar không?
Không. Thang Bar đo áp suất khí nén đẩy viên đạn trong máy đạn đạo, nên chỉ có ý nghĩa với máy khí nén. Máy áp điện chỉnh năng lượng theo mức cường độ, ví dụ Piezonia PZO-G1 có 20 mức, còn độ sâu chọn bằng đệm gel. Vì vậy hai con số Bar và mức cường độ không so sánh trực tiếp với nhau được. Cách đọc thang Bar trên máy khí nén được giải thích trong bài máy sóng xung kích bao nhiêu Bar.
Cơ sở nào nên dùng máy sóng xung kích áp điện?
Máy sóng xung kích áp điện phù hợp với khoa phục hồi chức năng của bệnh viện, trung tâm y học thể thao và phòng khám chuyên sâu cơ xương khớp có nhiều ca tổn thương nằm sâu như bệnh lý gân chóp xoay, đau thắt lưng mạn, căng cơ đùi. Phòng khám mới mở dịch vụ sóng xung kích thường bắt đầu bằng máy khí nén vì vốn thấp, rồi bổ sung máy hội tụ khi số ca tổn thương sâu tăng lên. Thông số và phác đồ của máy áp điện Huê Lợi Medical đang phân phối nằm ở trang máy sóng xung kích hội tụ áp điện Piezonia PZO-G1; giá của toàn bộ các máy trong nhóm nằm ở bài giá máy sóng xung kích.
Câu hỏi thường gặp
Sóng xung kích áp điện có gây đau không?
Theo sách hướng dẫn của hãng Kaphaphysio, người bệnh thường thấy khó chịu nhẹ trong buổi điều trị. Cường độ chỉnh được theo mức chịu đựng, và chế độ tăng dần tần số giúp người bệnh làm quen ở buổi đầu.
Sóng xung kích áp điện đi sâu được bao nhiêu?
Độ sâu tùy thiết kế của từng máy. Máy Piezonia PZO-G1 chọn tiêu điểm tới 65 mm dưới da bằng 7 đệm gel, mỗi đệm ứng với một dải độ sâu.
Một buổi điều trị bằng máy áp điện mất bao lâu?
Theo sách hướng dẫn Piezonia, một buổi thường kéo dài 5–15 phút, với khoảng 1.500–3.000 xung cho mỗi vùng điều trị tùy bệnh lý và mức chịu đựng của người bệnh.
Máy áp điện có thay được máy phân kỳ không?
Hai loại bổ sung cho nhau. Máy áp điện dùng cho tổn thương nằm sâu cần định vị chính xác; máy phân kỳ dùng cho vùng nông và diện rộng. Khoa phục hồi chức năng có thể dùng cả hai cho hai nhóm tổn thương khác nhau.
Tài liệu tham khảo
- International Society for Medical Shockwave Treatment (ISMST). Physical principles of ESWT. shockwavetherapy.org
- Kaphaphysio. Sách hướng dẫn sử dụng và catalogue máy sóng xung kích hội tụ áp điện Piezonia PZO-G1.
Xem thêm: danh mục máy sóng xung kích · máy xung kích hội tụ Texua T703
Về tác giả
Đội ngũ tư vấn thiết bị y tế Huê Lợi Medical — Công ty TNHH Thiết bị Y tế Huê Lợi, mã số thuế 0700786967, đơn vị nhập khẩu và phân phối trực tiếp trang thiết bị y tế. Nội dung dành cho cơ sở y tế và nhân viên y tế, không thay thế chỉ định của bác sĩ.
