Độ phóng đại, cảm biến, nguồn sáng: đọc thông số máy soi cổ tử cung

Độ phóng đại máy soi cổ tử cung gồm hai phần tách biệt: phóng đại quang học do ống kính tạo ra và phóng đại kỹ thuật số do phần mềm phóng to điểm ảnh. Con số tổng "216 lần" trên nhiều model là tích của 18x quang học với 12x kỹ thuật số. Chỉ phần 18x làm tăng chi tiết thật.

Vì sao người mua hay bị hụt khi đọc bảng thông số

Bảng thông số máy soi cổ tử cung viết bằng ngôn ngữ quang học và điện tử, trong khi người quyết định mua thường là bác sĩ sản phụ khoa hoặc chuyên viên thu mua. Kết quả là quyết định bị neo vào con số lớn nhất và dễ đọc nhất — thường là độ phóng đại. Bài này giải nghĩa từng nhóm thông số theo đúng thứ tự trên báo giá, kèm giá trị thật của hai model đang phân phối. Nếu cần khung tiêu chí kèm ngưỡng để chọn mua, đọc bài máy soi cổ tử cung loại nào tốt.

Độ phóng đại: con số lớn nhất thường là con số ít giá trị nhất

Nói thẳng điểm này vì nó là nguyên nhân của phần lớn quyết định mua sai. "Phóng đại 216 lần" không mô tả năng lực quang học của máy — nó là phép nhân 18 (quang học) × 12 (kỹ thuật số).

Phóng đại quang học thay đổi tiêu cự thấu kính nên mỗi lần phóng to là một lần lấy thêm chi tiết từ mô. Phóng đại kỹ thuật số thì cắt một phần khung hình đã chụp rồi kéo giãn cho đầy màn hình — chi tiết không tăng, chỉ có điểm ảnh to lên và ảnh mờ dần. Hai máy cùng ghi "216 lần" nhưng một máy có 18x quang học và một máy có 6x quang học là hai máy khác hẳn nhau.

Phóng đại cao cũng chưa chắc là điều bác sĩ cần. Tài liệu huấn luyện soi cổ tử cung của IARC ghi rằng máy soi hiện đại thường có dải 6x đến 40x, nhưng phần lớn công việc được hoàn thành trong dải 6x đến 15x; tăng phóng đại kéo theo trường nhìn hẹp lại, chiều sâu lấy nét giảm và nhu cầu chiếu sáng tăng. Vậy nên 18x quang học của SW-304 và SW-302 đã vượt mức cần cho thực hành thường quy. Cách đọc đúng: yêu cầu nhà cung cấp ghi tách hai con số bằng văn bản.

Cảm biến và số pixel: kích thước đi kèm mật độ

Thông số cảm biến có hai phần và phải đọc cùng nhau. Phần thứ nhất là kích thước, ghi dạng phân số inch — cả SW-304 và SW-302 đều dùng cảm biến 1/4 inch của Sony. Phần thứ hai là số điểm ảnh: SW-304 có 1.300.000 pixel với cảm biến CCD, SW-302 có 800.000 pixel.

Điều cần tránh là đọc riêng số pixel. Cùng kích thước 1/4 inch, tăng số pixel nghĩa là mỗi điểm ảnh nhỏ đi và thu ít sáng hơn — cảm biến nhiều pixel trên đế nhỏ chỉ cho nhiều chi tiết hơn khi đủ sáng. Đó là lý do nguồn sáng và số pixel phải xét cùng nhau.

TVL: chỉ số đo độ nét thật của cả hệ camera

TVL viết tắt của television lines, là độ phân giải ngang của camera analog: số vạch dọc sáng – tối xen kẽ tối đa mà hệ thống còn phân biệt được trên đoạn ngang có chiều dài bằng chiều cao khung hình, đo bằng bảng chuẩn EIA 1956. TVL đáng tin hơn số pixel vì là kết quả đo của toàn chuỗi ống kính, cảm biến, mạch xử lý và băng thông truyền tín hiệu; máy có cảm biến nhiều pixel nhưng ống kính kém vẫn cho TVL thấp. Cả SW-304 và SW-302 công bố từ 650 TVL trở lên.

Lưu ý một nhầm lẫn phổ biến: TVL không phải số dòng quét ngang của hệ truyền hình — PAL có 625 dòng, NTSC có 525 dòng. Khi máy ghi "chuẩn PAL" như SW-304, đó là chuẩn tín hiệu video đầu ra, không phải chỉ số độ nét.

Lux của nguồn sáng: đo độ rọi, không đo công suất bóng

Lux (lx) là đơn vị đo độ rọi — lượng ánh sáng rơi trên một đơn vị diện tích bề mặt. Con số lux mô tả lượng sáng thực tế chiếu tới cổ tử cung ở khoảng cách làm việc, khác với watt vốn chỉ nói công suất tiêu thụ điện. Cả SW-304 và SW-302 dùng đèn LED dạng vòng tròn từ 2.200 lx trở lên.

Tài liệu IARC mô tả máy soi cổ tử cung là kính hiển vi trường có nguồn sáng mạnh, điều chỉnh được cường độ; máy soi video hiện nay chuyển sang LED do tuổi thọ dài và ít sinh nhiệt. Đi kèm nguồn sáng là bộ lọc màu: lọc bỏ ánh sáng đỏ làm mạch máu hiện lên sẫm và dễ quan sát. SW-302 có lọc màu đỏ, SW-304 có chế độ Red+/Red-.

Khoảng lấy nét và trường nhìn

Khoảng lấy nét là khoảng cách từ vật kính tới mô cần quan sát; cả hai model làm việc trong 200–500mm và hỗ trợ 150–550mm. Tài liệu IARC nêu rõ khoảng cách làm việc trên 300mm khiến bác sĩ khó với tay tới bệnh nhân, còn dưới 200mm thì khó thao tác kìm sinh thiết trong khi vẫn quan sát qua máy.

Trường nhìn là đường kính vùng mô nhìn thấy được. SW-304 công bố Φ 2,5–320mm: hẹp tới 2,5mm ở phóng đại cao nhất, mở tới 320mm khi nhìn tổng quan. Trường nhìn rộng dùng để định vị, trường nhìn hẹp dùng để soi chi tiết mạch máu.

Tỉ số tín hiệu trên nhiễu (S/N)

S/N tính bằng decibel (dB), so sánh cường độ tín hiệu hình ảnh hữu ích với nhiễu nền do mạch điện tử sinh ra. S/N càng cao, ảnh càng ít hạt nhiễu khi ánh sáng yếu hoặc khi tăng phóng đại. Cả SW-304 và SW-302 công bố 52 dB. Model không công bố S/N thường chưa có hồ sơ đo kiểm đầy đủ.

Bảng đối chiếu từng thông số

Ba câu nên hỏi nhà cung cấp trước khi chốt

• Phóng đại quang học riêng là bao nhiêu, ghi rõ trong báo giá, không ghi con số tổng.
• Độ phân giải ngang tính bằng TVL và tỉ số tín hiệu/nhiễu tính bằng dB là bao nhiêu.
• Phần mềm đi kèm chạy trên hệ điều hành nào và ai chịu trách nhiệm cài đặt sau khi giao máy.

Ba câu này lọc rất nhanh giữa nhà cung cấp có hồ sơ kỹ thuật thật và nhà cung cấp chép lại tờ rơi. Cấu hình đầy đủ xem tại máy soi cổ tử cung Full HD SW-304, máy soi cổ tử cung SD SW-302 hoặc danh mục máy soi cổ tử cung.

Nội dung trong bài mang tính tham khảo chuyên môn, không thay thế chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Chỉ định, chống chỉ định và phác đồ cụ thể do bác sĩ chuyên khoa quyết định trên từng người bệnh.

Câu hỏi thường gặp

Độ phóng đại máy soi cổ tử cung bao nhiêu là đủ?
Phóng đại quang học từ 6x đến 15x đủ cho phần lớn công việc soi cổ tử cung theo tài liệu IARC. Cả SW-304 và SW-302 đều có 18x quang học.

Vì sao 216 lần không phải con số đáng tin?
Vì đó là tích của 18x quang học với 12x kỹ thuật số. Phần kỹ thuật số chỉ kéo giãn điểm ảnh sẵn có, không thu thêm chi tiết nào từ mô.

Máy nhiều pixel hơn có luôn cho ảnh đẹp hơn không?
Không. Trên cùng cảm biến 1/4 inch, nhiều pixel hơn khiến mỗi điểm ảnh nhỏ đi và thu ít sáng hơn. Phải xét số pixel cùng nguồn sáng.

2.200 lx là sáng hay tối?
Lux đo độ rọi trên bề mặt mô, không đo công suất bóng. 2.200 lx là mức nguồn sáng LED của cả hai model SW-304 và SW-302 đang phân phối.

Khoảng lấy nét 200–500mm có ý nghĩa gì?
Trên 300mm bác sĩ khó với tay tới bệnh nhân, dưới 200mm khó thao tác kìm sinh thiết. Dải 200–500mm bao trọn vùng làm việc thoải mái.

S/N 52 dB nói lên điều gì?
S/N so sánh tín hiệu hình ảnh với nhiễu nền của mạch điện tử. Chỉ số càng cao ảnh càng ít hạt nhiễu khi ánh sáng yếu hoặc phóng đại lớn.

Cần đối chiếu thông số trước khi mua

Nếu đang so sánh nhiều model từ nhiều nhà cung cấp, đội kỹ thuật Huê Lợi có thể dựng bảng đối chiếu theo đúng các nhóm thông số trong bài. Liên hệ 0981.455.977.

Tài liệu tham khảo

1. Sellors JW, Sankaranarayanan R. (eds). Colposcopy and treatment of cervical intraepithelial neoplasia: a beginners' manual, Chapter 4 — dải phóng đại 6x–40x, khoảng cách làm việc 200–300mm, nguồn sáng và bộ lọc màu. IARC. https://screening.iarc.fr/colpochap.php?chap=4
2. Television lines (TVL) — định nghĩa, đo bằng bảng chuẩn EIA 1956, phân biệt với số dòng quét PAL 625 và NTSC 525. https://en.wikipedia.org/wiki/Television_lines
3. U.S. FDA. 21 CFR 884.1630 — Colposcope. eCFR. https://www.ecfr.gov/current/title-21/chapter-I/subchapter-H/part-884/subpart-B/section-884.1630