Cách di chuyển người liệt nửa người từ giường sang xe lăn an toàn

Cách di chuyển người liệt từ giường sang xe lăn an toàn gồm ba bước chính: chuẩn bị và khóa xe lăn đúng vị trí, đưa người bệnh ngồi dậy ở mép giường, rồi xoay trục người sang xe lăn. Hướng dẫn dưới đây trình bày tư thế đúng cho người chăm sóc và cách dùng thiết bị hỗ trợ khi cần.

Chuẩn bị trước khi di chuyển

Chuẩn bị kỹ giúp ca di chuyển an toàn và nhẹ nhàng hơn. Trước tiên, hãy đánh giá mức độ hợp tác và sức của người bệnh: còn tự gồng giữ được thân mình hay không, bên nào là bên khỏe. Với người liệt nửa người, nên đặt xe lăn về phía bên khỏe để tận dụng lực còn lại.

• Khóa phanh cả hai bánh xe lăn, gạt hoặc tháo gác chân, lật thành tay vịn phía tiếp giáp giường nếu tháo được.
• Đặt xe lăn nghiêng khoảng 30–45 độ so với giường, sát cạnh giường về phía bên khỏe.
• Điều chỉnh giường ngang tầm mặt ngồi của xe lăn nếu giường có thể nâng hạ.
• Cho người bệnh mang giày hoặc dép chống trượt; chuẩn bị đai chuyển (nếu có) để cầm nắm chắc.

Tư thế đúng cho người chăm sóc

Bảo vệ cột sống của người chăm sóc là yếu tố then chốt để tránh chấn thương khi nâng đỡ lặp lại nhiều lần mỗi ngày. Nguyên tắc cơ học cơ thể an toàn là dùng lực chân thay vì lực lưng (theo Cleveland Clinic).

• Đứng hai chân rộng bằng vai, một chân hơi tiến để tạo thế vững.
• Gập gối và háng, giữ lưng thẳng, siết nhẹ cơ bụng; không cúi gập hay vặn xoắn cột sống.
• Giữ người bệnh sát vào thân mình, nâng bằng lực chân khi đứng lên.
• Xoay cả bàn chân theo hướng di chuyển thay vì vặn eo; đếm nhịp để phối hợp với người bệnh.

Hướng dẫn di chuyển từng bước

Quy trình sau áp dụng cho ca di chuyển có một người trợ giúp, với người bệnh còn hợp tác một phần. Nếu người bệnh nặng hoặc không hợp tác, cần hai người hoặc dùng máy nâng hạ.

1. Đưa người bệnh nằm nghiêng về phía bên khỏe, luồn một tay đỡ sau vai, một tay đỡ vùng gối.
2. Từ từ đưa người bệnh ngồi dậy, đồng thời hạ hai chân xuống cạnh giường cho bàn chân chạm sàn.
3. Cho người bệnh ngồi vững ở mép giường vài giây để tránh tụt huyết áp tư thế, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn.
4. Người chăm sóc đứng đối diện, dùng đầu gối chặn nhẹ gối bên yếu của người bệnh, vòng tay quanh lưng hoặc giữ đai chuyển.
5. Đếm 1–2–3, dùng lực chân nâng người bệnh đứng dậy ở tư thế tựa, giữ sát thân mình.
6. Xoay trục cơ thể từ từ đến khi lưng người bệnh hướng về mặt ngồi xe lăn.
7. Hạ người bệnh ngồi xuống nhẹ nhàng, để hai tay người bệnh tựa thành ghế; sau đó chỉnh tư thế, đặt chân lên gác chân và cài dây an toàn.

Khi nào nên dùng máy nâng hạ hoặc thiết bị hỗ trợ

Không phải trường hợp nào cũng nên di chuyển thủ công. Khi người bệnh liệt hoàn toàn, cân nặng lớn, không kiểm soát được thân mình, hoặc người chăm sóc có vấn đề cột sống, việc dùng thiết bị là an toàn hơn cho cả hai.

Trong những tình huống này, máy nâng hạ bệnh nhân điều khiển điện cho phép một người vận hành, nâng và di chuyển người bệnh êm ái, giảm rõ nguy cơ té ngã và đau lưng. Bạn cũng có thể tham khảo các thiết bị di chuyển người bệnh khác như xe lăn nâng hạ và đai nâng để chọn giải pháp phù hợp ngân sách.

Sai lầm thường gặp cần tránh

• Quên khóa phanh xe lăn khiến xe trượt khi người bệnh tì vào.
• Cúi gập lưng và dùng lực lưng để nhấc, dễ gây thoát vị đĩa đệm cho người chăm sóc.
• Kéo giật mạnh vào cánh tay bên liệt, có thể gây trật khớp vai.
• Di chuyển quá nhanh, không cho người bệnh ngồi ổn định trước khi đứng dậy.

Chuyển người bệnh từ xe lăn trở lại giường

Chiều di chuyển ngược lại được thực hiện tương tự nhưng đảo thứ tự các bước. Đưa xe lăn áp sát giường về phía bên khỏe, khóa phanh cả hai bánh và gạt gác chân. Cho người bệnh nhích ra mép ghế, hai bàn chân chạm sàn, rồi hỗ trợ người bệnh đứng dậy bằng lực chân của bạn, giữ sát thân mình.

Xoay trục cơ thể để người bệnh quay lưng về phía giường, từ từ cho ngồi xuống mép giường, sau đó đỡ vai và gối đưa người bệnh nằm lên. Luôn kiểm tra tư thế cuối cùng thoải mái, kê gối chống tì đè và bảo đảm người bệnh an toàn trước khi rời đi. Với người liệt nặng, tiếp tục ưu tiên máy nâng hạ cho cả hai chiều di chuyển để giảm gắng sức.

Câu hỏi thường gặp

Kết luận

Di chuyển người liệt từ giường sang xe lăn an toàn phụ thuộc vào khâu chuẩn bị, tư thế đúng của người chăm sóc và việc dùng thiết bị hỗ trợ hợp lý. Thực hiện đúng kỹ thuật giúp phòng té ngã cho người bệnh và bảo vệ cột sống người nhà trong quá trình chăm sóc lâu dài.

Để chăm sóc toàn diện hơn, tham khảo cẩm nang chăm sóc người bệnh nằm liệt giường tại nhà. Cần tư vấn thiết bị di chuyển phù hợp, gọi hotline 0981.455.977.

Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ. Vui lòng tham vấn chuyên môn y tế trước khi ra quyết định lâm sàng.