Tiêu chuẩn nhiệt độ, độ ẩm khi chăm sóc trẻ sinh non

Tổ chức Y tế Thế giới xếp thân nhiệt 36,5–37,5°C là bình thường cho trẻ sơ sinh; dưới mức đó là đã bắt đầu hạ thân nhiệt. Phòng sinh cần giữ tối thiểu 25°C và không có gió lùa. Đáng chú ý, tài liệu của WHO nhận định hạ thân nhiệt ở trẻ sơ sinh xảy ra ở mọi vùng khí hậu và bắt nguồn từ thiếu kiến thức nhiều hơn là thiếu thiết bị.

Các mức thân nhiệt theo phân loại của WHO

Với gia đình, mốc đáng nhớ nhất là ngưỡng dưới của khoảng bình thường: đo được thấp hơn mốc này nghĩa là trẻ đã bắt đầu mất nhiệt, cần ủ ấm và theo dõi lại, và cho trẻ đi khám nếu không cải thiện.

Môi trường nhiệt trung tính là gì

Đây là khái niệm nền của mọi thiết bị giữ ấm sơ sinh: khoảng nhiệt độ môi trường hẹp mà tại đó trẻ tiêu hao chuyển hóa cơ bản ở mức thấp nhất mà vẫn giữ được thân nhiệt bình thường. Nói theo cách thực tế, đó là khoảng nhiệt độ mà trẻ không phải đốt năng lượng để sưởi ấm cũng không phải toát mồ hôi để thải nhiệt — phần năng lượng tiết kiệm được dành cho tăng cân và phát triển.

Khoảng này không cố định. Trẻ càng non tháng, càng nhẹ cân, càng ít ngày tuổi thì khoảng nhiệt độ phù hợp càng hẹp và càng cao. Đó là lý do lồng ấp cho phép đặt nhiệt độ theo từng trẻ thay vì chạy một mức chung, và là lý do bác sĩ điều chỉnh mức cài đặt trong suốt thời gian trẻ nằm viện.

Vì sao trẻ sinh non mất nhiệt nhanh đến vậy

Bốn yếu tố cộng lại. Da mỏng và lớp sừng chưa hoàn thiện nên nước bay hơi nhiều, mà bay hơi kéo theo mất nhiệt. Lớp mỡ dưới da ít nên khả năng cách nhiệt kém. Diện tích da lớn so với cân nặng nên tỷ lệ mất nhiệt trên mỗi ki lô gam cao. Cuối cùng, khả năng sinh nhiệt của trẻ non còn hạn chế. Bệnh viện Từ Dũ mô tả mức độ chênh lệch này bằng một so sánh dễ hình dung: trẻ sơ sinh không mặc quần áo trong phòng 23°C chịu stress lạnh tương đương người lớn khỏa thân trong điều kiện đóng băng.

Mất nước và mất nhiệt đi cùng nhau, nên độ ẩm là biến số thứ hai bên cạnh nhiệt độ. Trong lồng ấp, nâng độ ẩm làm giảm lượng nước bay hơi qua da của trẻ non, qua đó giảm cả mất nhiệt lẫn mất dịch. Mức độ ẩm cài đặt do bác sĩ quyết định theo tuổi thai và số ngày tuổi.

Nhiệt độ phòng: ba con số cho ba tình huống

Hai con số đầu không mâu thuẫn nhau vì áp cho hai tình huống khác nhau: một bên là trẻ vừa ra đời còn ướt nước ối, một bên là trẻ đã được lau khô và mặc đủ quần áo. Điều cần tránh là lấy con số của tình huống này áp cho tình huống kia.

Về việc dùng điều hòa, Bệnh viện Từ Dũ khuyến cáo không để trẻ nằm trực tiếp trước luồng gió, không dùng thêm quạt trong phòng có điều hòa, mặc đủ quần áo kèm mũ và tất, và thay tã ướt ngay. Nguyên tắc tương tự áp dụng cho vị trí đặt giường sưởi và lồng ấp trong phòng bệnh: tránh cửa gió thổi thẳng vào mặt nệm, vì luồng khí lạnh vừa kéo nhiệt khỏi trẻ vừa làm sai lệch số đo của cảm biến.

Dây chuyền ấm: mười bước của WHO

Tổ chức Y tế Thế giới đóng gói việc giữ ấm thành một chuỗi liên tục, hỏng một mắt là hỏng cả chuỗi:

1. Phòng sinh ấm và kín gió
2. Lau khô ngay bằng khăn ấm
3. Cho trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ
4. Cho bú mẹ sớm trong giờ đầu
5. Hoãn tắm và cân
6. Mặc quần áo nhiều lớp rộng rãi, có mũ và tất
7. Mẹ con nằm chung liên tục
8. Giữ ấm khi vận chuyển trẻ
9. Hồi sức trong điều kiện ấm
10. Đào tạo nhân viên y tế và truyền thông cho gia đình

Hướng dẫn về chăm sóc thiết yếu bà mẹ và trẻ sơ sinh trong và ngay sau đẻ của Bộ Y tế cũng đặt bước lau khô, ủ ấm và cho trẻ tiếp xúc trực tiếp da kề da ở vị trí đầu tiên của quy trình.

Chăm sóc kiểu chuột túi: khuyến cáo mới nhất

Hướng dẫn năm 2022 của Tổ chức Y tế Thế giới về chăm sóc trẻ non tháng hoặc nhẹ cân đưa hai khuyến cáo ở mức mạnh với bằng chứng độ chắc chắn cao. Thứ nhất, chăm sóc kiểu chuột túi — trẻ nằm da kề da trên ngực mẹ — là chăm sóc thường quy cho mọi trẻ non tháng hoặc nhẹ cân, với thời lượng 8 đến 24 giờ mỗi ngày, càng nhiều giờ càng tốt. Thứ hai, và đây là điểm mới so với các bản trước, việc này nên bắt đầu càng sớm càng tốt ngay sau sinh thay vì chờ trẻ ổn định.

Khuyến cáo này ảnh hưởng tới cách bố trí thiết bị: các lồng ấp và giường sưởi đời mới có chế độ giữ nệm ấm trong lúc trẻ được bế ra da kề da rồi đặt lại, để máy không phải khởi động lại chu trình sưởi mỗi lần.

Thiết bị giữ ấm và chỗ dùng của từng loại

Ở phòng sinh, thiết bị cần là giường sưởi ấm trẻ sơ sinh, nơi trẻ được lau khô và hồi sức dưới nguồn nhiệt bức xạ trong lúc kíp trực tiếp cận tự do từ ba phía. Ở khoa sơ sinh, thiết bị nuôi dưỡng dài ngày là lồng ấp trẻ sơ sinh, giữ được cả nhiệt độ lẫn độ ẩm. Model có đủ ba bộ điều khiển nhiệt độ, độ ẩm và oxy là lồng ấp YP-2000. So sánh hai nhóm thiết bị có trong bài lồng ấp hay giường sưởi ấm.

Câu hỏi thường gặp

Thân nhiệt bình thường của trẻ sơ sinh là bao nhiêu?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, khoảng bình thường là 36,5–37,5°C. Thấp hơn khoảng này là đã bắt đầu hạ thân nhiệt và cần ủ ấm, theo dõi.

Phòng có trẻ sơ sinh nên để điều hòa bao nhiêu độ?
Với trẻ đủ tháng đã mặc quần áo, bệnh viện chuyên khoa khuyến cáo khoảng 26–28°C và không để dưới 26°C, đồng thời không cho trẻ nằm trực tiếp trước luồng gió.

Vì sao lồng ấp phải kiểm soát cả độ ẩm?
Trẻ non tháng mất nước qua da rất nhanh, mà bay hơi nước kéo theo mất nhiệt. Nâng độ ẩm trong buồng giảm được cả hai.

Da kề da có thay được lồng ấp không?
Chăm sóc kiểu chuột túi được khuyến cáo mạnh cho mọi trẻ non tháng, nhưng không thay thế thiết bị y tế khi trẻ cần môi trường có kiểm soát. Bác sĩ quyết định cách phối hợp cho từng trẻ.

Đo thân nhiệt cho trẻ sơ sinh ở đâu?
Vị trí đo và loại nhiệt kế theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Điều quan trọng là đo cùng một vị trí giữa các lần để so sánh được, và ghi lại giờ đo.

Tư vấn thiết bị giữ ấm cho khoa sơ sinh

Gọi 0942.337.117 hoặc gửi email tới thietbiytehueloi@gmail.com để nhận tư vấn cấu hình lồng ấp và giường sưởi theo quy mô khoa, kèm catalogue kỹ thuật và báo giá.

Về tác giả và phạm vi nội dung

Đội ngũ tư vấn thiết bị y tế Huê Lợi Medical — bộ phận kỹ thuật và tư vấn của Công ty TNHH Thiết bị y tế Huê Lợi, đơn vị nhập khẩu và phân phối trực tiếp trang thiết bị y tế, có cơ cấu nhân sự gồm bác sĩ, dược sĩ và kỹ sư kỹ thuật y sinh. Bài viết tổng hợp từ tài liệu của Tổ chức Y tế Thế giới, hướng dẫn của Bộ Y tế và tài liệu của bệnh viện chuyên khoa trong nước.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chỉ định của bác sĩ. Mức nhiệt độ và độ ẩm cài đặt cho từng trẻ trong lồng ấp do bác sĩ quyết định theo tuổi thai, cân nặng và tình trạng lâm sàng.

Tài liệu tham khảo

• Thermal protection of the newborn: a practical guide (WHO/RHT/MSM/97.2) — World Health Organization (1997) — who.int
• WHO recommendations for care of the preterm or low-birth-weight infant — World Health Organization (2022) — who.int
• Chăm sóc thiết yếu bà mẹ, trẻ sơ sinh trong và ngay sau đẻ, Quyết định số 4673/QĐ-BYT ngày 10/11/2014 — Bộ Y tế — thuvienphapluat.vn
• Trẻ sơ sinh nằm phòng máy lạnh được không? (BS. Nguyễn Thị Thanh Bình) — Bệnh viện Từ Dũ — tudu.com.vn