Lồng ấp trẻ sơ sinh: cấu tạo, nguyên lý và tiêu chí chọn mua

Lồng ấp trẻ sơ sinh là buồng kín tạo môi trường nhiệt trung tính cho trẻ non tháng, gồm năm cụm: buồng và nắp cách nhiệt, bộ sưởi cùng quạt tuần hoàn, bộ làm ẩm, hệ cảm biến và bộ điều khiển, cuối cùng là khung đỡ có nôi. Hiểu từng cụm làm gì giúp cơ sở đọc bảng thông số và biết cấu hình nào thực sự cần.

Vì sao trẻ non tháng cần một cái buồng riêng

Trẻ sơ sinh mất nhiệt nhanh hơn người lớn rất nhiều: da mỏng, lớp mỡ dưới da ít, diện tích da lớn so với cân nặng và khả năng sinh nhiệt còn hạn chế. Tổ chức Y tế Thế giới xếp thân nhiệt 36,5–37,5°C là bình thường, 36,0–36,4°C đã là stress lạnh và dưới 32°C là hạ thân nhiệt nặng. Đáng chú ý, tài liệu của WHO nhận định tình trạng hạ thân nhiệt ở trẻ sơ sinh xảy ra ở mọi vùng khí hậu và bắt nguồn từ thiếu kiến thức nhiều hơn là thiếu thiết bị.

Khái niệm nền của lồng ấp là môi trường nhiệt trung tính — khoảng nhiệt độ môi trường hẹp mà tại đó trẻ tiêu hao chuyển hóa cơ bản ở mức thấp nhất mà vẫn giữ được thân nhiệt bình thường. Ra ngoài khoảng đó, trẻ phải đốt năng lượng để sưởi ấm hoặc để thải nhiệt, phần năng lượng lẽ ra dành cho tăng cân.

Năm cụm cấu tạo và việc của từng cụm

Hai chế độ điều khiển nhiệt và lúc nào dùng chế độ nào

Chế độ theo nhiệt độ không khí. Điều dưỡng đặt nhiệt độ buồng, máy giữ đúng mức đó. Cách này ổn định, ít cảnh báo giả, phù hợp trẻ đã ổn định và giai đoạn cai dần khỏi lồng. Nhược điểm là máy không biết thân nhiệt trẻ đang thế nào; nhân viên phải đo và điều chỉnh theo phác đồ.

Chế độ theo nhiệt độ da. Đầu dò dán trên bụng trẻ đưa số liệu về, máy tự tăng giảm nhiệt buồng để da trẻ giữ đúng mức cài đặt. Cách này bám sát trẻ hơn, quan trọng với trẻ rất non chưa tự điều nhiệt. Điểm cần chú ý là đầu dò phải dán đúng vị trí và không bị đè; đầu dò bong ra sẽ khiến máy đọc nhiệt độ phòng và tăng sưởi, nên máy tốt phải cảnh báo được tình huống này.

Cả hai chế độ đều có dải cài đặt cao hơn dải thường, mở bằng thao tác riêng, dành cho ca hạ thân nhiệt nặng. Mọi mức cài đặt đều theo chỉ định của bác sĩ và phác đồ của khoa.

Độ ẩm và oxy: hai thứ phân loại các mức giá

Độ ẩm quyết định lượng nước trẻ mất qua da. Trẻ càng non, lớp sừng của da càng chưa hoàn thiện, nước bay hơi càng nhiều, và mất nước kéo theo mất nhiệt. Máy chỉ có khay nước bốc hơi tự nhiên không giữ được một mức ẩm định trước; máy có bộ làm ẩm điều khiển được thì đặt mức nào giữ mức đó và báo khi hết nước.

Oxy là cụm chỉ có ở các máy cấu hình cao. Khi trẻ cần thở oxy trong lồng, nồng độ phải nằm trong khoảng bác sĩ chỉ định. Máy có bộ điều khiển oxy tự điều tiết van cấp, hiển thị nồng độ đo được và báo động khi lệch, thay cho cách canh lưu lượng kế thủ công.

Sáu tiêu chí đọc bảng thông số trước khi ký hợp đồng

1. Độ đồng đều nhiệt độ trên nệm. Con số này cho biết trẻ nằm lệch góc có nhận cùng một nhiệt độ không. Bảng thông số không có mục này là bảng thiếu.
2. Sai số đầu dò nhiệt độ da. Đây là thông số an toàn, không phải thông số tiện nghi.
3. Danh sách cảnh báo. Tối thiểu phải có quá nhiệt, lệch nhiệt độ, hỏng cảm biến, hỏng quạt và mất điện, kèm mạch bảo vệ cắt sưởi độc lập với bộ điều khiển chính.
4. Độ ồn trong buồng. Tiếng ồn liên tục ảnh hưởng giấc ngủ và sự phát triển thính giác của trẻ non.
5. Số cửa thao tác và kiểu cửa. Càng nhiều cửa, càng ít phải mở nắp lớn, càng ít mất nhiệt.
6. Khay phim X-quang. Khoa thường chụp phổi tại giường thì đây là chi tiết tiết kiệm nhiều công nhất.

Một điểm cần hỏi thẳng nhà cung cấp: thông số ghi trên trang bán hàng có khớp catalogue gốc của hãng không. Đối chiếu số liệu là việc nên làm trước khi đưa cấu hình vào hồ sơ mua sắm.

Vận hành và bảo trì

Nhiệt độ phòng đặt máy nên nằm trong dải hãng khuyến cáo và nhiệt độ cài đặt phải cao hơn nhiệt độ phòng để bộ điều khiển làm việc ổn định. Bình làm ẩm dùng nước cất, vệ sinh mỗi lần thay trẻ. Bộ lọc khí thay theo chu kỳ trong hướng dẫn sử dụng. Cảm biến nhiệt nên được kiểm tra định kỳ vì sai số cảm biến là loại hỏng hóc không nhìn thấy bằng mắt.

Xem các model đang phân phối trong danh mục lồng ấp trẻ sơ sinh và nôi, ví dụ lồng ấp YP-2000 có đủ ba bộ điều khiển nhiệt độ, độ ẩm và oxy. Mức giá từng cấu hình có trong bài bảng giá lồng ấp trẻ sơ sinh.

Câu hỏi thường gặp

Lồng ấp và giường sưởi ấm khác nhau thế nào?
Lồng ấp là buồng kín giữ được cả nhiệt độ lẫn độ ẩm, dùng nuôi dưỡng dài ngày. Giường sưởi dùng đèn hồng ngoại chiếu từ trên, trẻ nằm hở, thuận tiện cho hồi sức và thủ thuật nhưng không giữ ẩm.

Trẻ nằm lồng ấp bao lâu?
Thời gian tùy tuổi thai, cân nặng và diễn biến của từng trẻ, do bác sĩ quyết định. Trẻ được chuyển ra khi tự giữ được thân nhiệt trong môi trường phòng và tăng cân ổn định.

Chế độ theo nhiệt độ da có an toàn hơn không?
Chế độ này bám sát thân nhiệt trẻ hơn nhưng phụ thuộc đầu dò. Đầu dò bong hoặc dán sai vị trí sẽ làm máy điều chỉnh sai, nên máy phải có cảnh báo và điều dưỡng phải kiểm tra đầu dò mỗi ca.

Có cần bộ điều khiển độ ẩm không?
Cần với khoa nuôi trẻ dưới 32 tuần vì nhóm này mất nước qua da nhiều. Cơ sở chỉ giữ ấm trẻ đủ tháng vài ngày thì làm ẩm thụ động là đủ.

Bảo hành và bảo trì lồng ấp thế nào?
Máy nhập khẩu chính hãng qua Huê Lợi được bảo hành 12 tháng, có hỗ trợ kỹ thuật và cung cấp đầu dò, bộ lọc thay thế sau bảo hành. Gọi 0942.337.117 để nhận lịch bảo trì khuyến nghị.

Về tác giả

Đội ngũ tư vấn thiết bị y tế Huê Lợi Medical — bộ phận kỹ thuật và tư vấn của Công ty TNHH Thiết bị y tế Huê Lợi, đơn vị nhập khẩu và phân phối trực tiếp trang thiết bị y tế, có cơ cấu nhân sự gồm bác sĩ, dược sĩ và kỹ sư kỹ thuật y sinh. Nội dung trình bày kiến thức về thiết bị và nguyên lý vận hành, không thay thế hướng dẫn của thầy thuốc và không phải là tư vấn điều trị cho từng trường hợp cụ thể.

Tài liệu tham khảo

• Thermal protection of the newborn: a practical guide (WHO/RHT/MSM/97.2) — World Health Organization (1997) — who.int
• WHO recommendations for care of the preterm or low-birth-weight infant — World Health Organization (2022) — who.int
• Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh thường gặp ở trẻ em, ban hành kèm Quyết định số 3312/QĐ-BYT ngày 07/8/2015 — Bộ Y tế — kcb.vn