.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
Ống nội soi tai mũi họng tiếp xúc niêm mạc nguyên vẹn nên thuộc nhóm dụng cụ bán thiết yếu theo phân loại Spaulding — yêu cầu khử khuẩn mức độ cao giữa các ca. Quy trình gồm năm bước: làm sạch cơ học ngay sau khi dùng, khử khuẩn mức độ cao, tráng, làm khô hoàn toàn và bảo quản đúng cách. Bước làm sạch cơ học là bước quan trọng nhất — chất hữu cơ còn sót lại che chắn vi sinh vật khỏi tác dụng của hóa chất, khiến bước khử khuẩn phía sau mất hiệu lực.
Xem máy nội soi tai mũi họng có camera đạt chuẩn IPX7 tại Huê Lợi Medical.
Vì sao ống nội soi cần khử khuẩn mức độ cao
Hệ thống phân loại Spaulding chia dụng cụ y tế thành ba nhóm theo mức nguy cơ nhiễm khuẩn:
| Nhóm | Tiếp xúc với | Yêu cầu xử lý | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| Thiết yếu | Mô vô khuẩn, hệ mạch máu | Tiệt khuẩn | Dụng cụ phẫu thuật |
| Bán thiết yếu | Niêm mạc hoặc da không nguyên vẹn | Khử khuẩn mức độ cao | Ống nội soi, thiết bị hô hấp |
| Không thiết yếu | Da nguyên vẹn | Khử khuẩn mức thấp | Vòng bít huyết áp, giường |
Khử khuẩn mức độ cao được định nghĩa là loại bỏ toàn bộ vi sinh vật, ngoại trừ một lượng lớn bào tử vi khuẩn. Theo hướng dẫn của US CDC, nếu đạt được mức khử khuẩn này thì ống nội soi không còn là nguy cơ lây nhiễm và vẫn nằm trong nhóm bán thiết yếu.
Năm bước xử lý ống nội soi
Bước 1: Làm sạch cơ học — bước quan trọng nhất
Thực hiện ngay sau khi dùng, trước khi dịch tiết kịp khô. Chất hữu cơ khô bám chặt hơn nhiều lần và tạo lớp che chắn vi sinh vật khỏi tác dụng của hóa chất — làm bước khử khuẩn phía sau mất hiệu lực dù thời gian ngâm có đủ.
Đây là điểm mà quy trình hay bị phá vỡ trong thực tế: phòng khám đông, ống dùng xong để đó chờ cuối buổi mới xử lý một lượt. Cách khắc phục là bố trí sẵn khay ngâm tạm ngay tại phòng soi.
Bước 2: Khử khuẩn mức độ cao
Dùng hóa chất và thời gian tiếp xúc theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị — không tự tăng nồng độ hay rút ngắn thời gian. Hóa chất không phù hợp làm hỏng lớp keo dán thấu kính bên trong optic, gây mờ vĩnh viễn không sửa được.
Kiểm tra thiết bị có ngâm được hay không trước khi làm: camera của hệ thống TJ-168B đạt chuẩn chống nước IPX7 nên ngâm và khử trùng được. Với thiết bị không đạt chuẩn chống nước, ngâm sẽ làm hỏng camera.
Bước 3: Tráng
Tráng sạch hóa chất tồn dư. Hóa chất còn sót lại trên ống tiếp xúc niêm mạc người bệnh ca sau có thể gây kích ứng.
Bước 4: Làm khô hoàn toàn
Đây là bước hay bị bỏ qua nhất. Hơi ẩm còn lại vừa tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển trong thời gian lưu trữ, vừa gây mờ và ăn mòn optic theo thời gian.
Bước 5: Bảo quản
Cất từng optic riêng trong khay có ngăn hoặc giá treo — không để chồng lên nhau hoặc lẫn với dụng cụ kim loại khác. Va chạm làm lệch trục quang học, biểu hiện là hình mờ một vùng hoặc mất một phần trường nhìn.
Năm lỗi thường gặp
| Lỗi | Hậu quả | Cách khắc phục |
|---|---|---|
| Để dịch tiết khô rồi mới xử lý | Khử khuẩn mất hiệu lực dù đủ thời gian ngâm | Đặt khay ngâm tạm ngay tại phòng soi |
| Dùng hóa chất không đúng hướng dẫn hãng | Hỏng keo dán thấu kính, optic mờ vĩnh viễn | Dán hướng dẫn của hãng ngay tại khu xử lý dụng cụ |
| Rút ngắn thời gian ngâm khi đông bệnh nhân | Không đạt mức khử khuẩn cao | Trang bị đủ số optic để luân phiên thay vì rút ngắn quy trình |
| Cất khi chưa khô hẳn | Vi sinh vật phát triển; optic mờ và ăn mòn | Thêm bước làm khô bắt buộc vào quy trình có ký xác nhận |
| Ngâm thiết bị không chịu nước | Hỏng camera | Kiểm tra chuẩn chống nước trước; ghi rõ trên nhãn từng thiết bị |
Hồ sơ cần lưu
Cơ sở nên xây dựng quy trình bằng văn bản dựa trên hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị và quy định kiểm soát nhiễm khuẩn hiện hành, đồng thời lưu:
- Nhật ký xử lý dụng cụ — ngày giờ, người thực hiện, dụng cụ nào, hóa chất và thời gian tiếp xúc.
- Hồ sơ hóa chất — loại, nồng độ, ngày pha, ngày hết hạn sử dụng của dung dịch đang dùng.
- Hồ sơ đào tạo nhân sự thực hiện quy trình.
- Hướng dẫn của nhà sản xuất cho từng thiết bị đang có.
Đây là bộ hồ sơ được kiểm tra khi thanh tra chuyên ngành về kiểm soát nhiễm khuẩn.
Trang bị đủ optic: giải pháp gốc rễ
Phần lớn vi phạm quy trình khử khuẩn không đến từ thiếu hiểu biết mà từ áp lực thời gian: chỉ có một optic mà bệnh nhân đang chờ. Cách xử lý bền vững là trang bị đủ số optic để luân phiên — trong khi chiếc này đang xử lý thì chiếc kia làm việc.
Hai hệ thống TJ-168A và TJ-168B tại Huê Lợi đều đi kèm sẵn 2 optic (0° và 70°). Cơ sở khám đông nên cân nhắc bổ sung thêm optic dự phòng.
Câu hỏi thường gặp
Ống nội soi tai mũi họng cần khử khuẩn ở mức nào?
Khử khuẩn mức độ cao. Theo phân loại Spaulding, ống nội soi tiếp xúc niêm mạc nguyên vẹn nên thuộc nhóm dụng cụ bán thiết yếu, yêu cầu khử khuẩn mức độ cao — loại bỏ toàn bộ vi sinh vật ngoại trừ một lượng lớn bào tử vi khuẩn.
Quy trình khử khuẩn ống nội soi gồm mấy bước?
Năm bước: (1) làm sạch cơ học ngay sau khi dùng, trước khi dịch tiết kịp khô; (2) khử khuẩn mức độ cao bằng hóa chất và thời gian theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất; (3) tráng sạch hóa chất tồn dư; (4) làm khô hoàn toàn; (5) bảo quản từng optic riêng trong khay có ngăn hoặc giá treo.
Vì sao bước làm sạch cơ học lại quan trọng nhất?
Vì chất hữu cơ còn sót lại tạo lớp che chắn vi sinh vật khỏi tác dụng của hóa chất, làm bước khử khuẩn phía sau mất hiệu lực dù thời gian ngâm có đủ. Chất hữu cơ khô còn bám chặt hơn nhiều lần, vì vậy phải làm sạch ngay sau khi dùng chứ không để dồn tới cuối buổi.
Camera nội soi có ngâm khử khuẩn được không?
Tùy chuẩn chống nước của từng thiết bị. Camera của hệ thống TJ-168B đạt chuẩn IPX7 nên ngâm và khử trùng được. Với thiết bị không đạt chuẩn chống nước, ngâm sẽ làm hỏng camera — phải kiểm tra thông số này và ghi rõ trên nhãn từng thiết bị trước khi xử lý.
Tài liệu tham khảo
- US CDC. Guideline for Disinfection and Sterilization in Healthcare Facilities, 2008 (cập nhật). cdc.gov
- US CDC. Disinfection of Healthcare Equipment — Infection Control. cdc.gov
Các nguồn trên được truy cập ngày 21/07/2026.
Lưu ý: Nội dung trên mang tính tham khảo về đặc tính kỹ thuật của thiết bị y tế, không thay thế chỉ định chuyên môn. Việc lựa chọn, lắp đặt và vận hành thiết bị phải do nhân viên y tế có chuyên môn thực hiện theo quy định hiện hành.
