.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
Monitor 5 thông số theo dõi năm nhóm chỉ số sinh tồn: điện tim, độ bão hòa oxy máu ngoại vi, huyết áp không xâm lấn, nhịp thở và nhiệt độ cơ thể. Đây là bộ chỉ số nền dùng ở phòng khám, phòng hồi tỉnh, khoa nội và khu vực lưu bệnh, đủ để phát hiện sớm dấu hiệu xấu đi của người bệnh.
Monitor 5 thông số theo dõi những chỉ số nào
Tên gọi "5 thông số" chỉ số nhóm chỉ số máy hiển thị đồng thời, không phải số dây cắm.
| Thông số | Máy đo cái gì | Điều cần chú ý khi nhìn màn hình |
|---|---|---|
| ECG (điện tim) | Hoạt động điện của tim qua các điện cực dán trên ngực và chi | Dạng sóng có đều không, tần số tim, có ngoại tâm thu hay rối loạn nhịp |
| SpO2 (độ bão hòa oxy máu ngoại vi) | Tỷ lệ huyết sắc tố gắn oxy, đo qua đầu dò kẹp ngón tay hoặc dái tai | Trị số phần trăm và sóng mạch đập; sóng mạch dẹt thì trị số không đáng tin |
| NIBP (huyết áp không xâm lấn) | Huyết áp tâm thu, tâm trương và trung bình bằng bao đo tự động | Cỡ bao đo, tư thế tay, khoảng cách giữa hai lần đo tự động |
| Nhịp thở | Tần số thở, thường suy ra từ thay đổi trở kháng lồng ngực qua điện cực ECG | Rất dễ sai khi người bệnh cử động; đối chiếu bằng cách đếm trực tiếp |
| Nhiệt độ | Nhiệt độ cơ thể qua đầu dò da hoặc đầu dò khoang | Ghi rõ vị trí đo vì mỗi vị trí cho một dải giá trị khác nhau |
Cách đọc từng thông số ở mức cơ bản
ECG — điện tim trên monitor
Đường ECG trên monitor phục vụ theo dõi liên tục, không thay bản ghi điện tim 12 đạo trình để chẩn đoán. Người theo dõi nhìn ba thứ: tần số tim, tính đều giữa các nhịp và hình dạng phức bộ. Điện cực dán lỏng hoặc da nhiều mồ hôi sẽ tạo đường nền trôi và báo động giả.
SpO2 — độ bão hòa oxy máu ngoại vi
Trị số chỉ đáng tin khi sóng mạch trên màn hình rõ và đều. Sơn móng tay, chi lạnh, tụt huyết áp hoặc cử động mạnh đều làm sai số. Theo tài liệu đào tạo đo độ bão hòa oxy của Tổ chức Y tế Thế giới, mức 95% trở lên là ngưỡng cần duy trì trong gây mê; 94% trở xuống cần đánh giá nhanh nguyên nhân và dưới 90% là tình huống cấp cứu.
NIBP — huyết áp không xâm lấn
Máy bơm bao đo rồi phân tích biên độ dao động thành mạch để suy ra huyết áp. Bao đo phải ôm vừa vòng tay: bao quá nhỏ cho số cao giả, bao quá rộng cho số thấp giả. Đặt chế độ đo tự động quá dày làm tay người bệnh phù và đau.
Nhịp thở
Phần lớn monitor 5 thông số suy ra nhịp thở từ thay đổi trở kháng lồng ngực đo qua chính điện cực ECG. Cách này tiện nhưng nhạy với cử động và không phát hiện được cơn ngừng thở tắc nghẽn.
Nhiệt độ
Đầu dò da phản ánh nhiệt độ ngoại vi, thường thấp hơn nhiệt độ trung tâm. Trong theo dõi liên tục, thứ có ý nghĩa là xu hướng thay đổi và việc ghi thống nhất một vị trí đo.
Dải giá trị tham chiếu ở người lớn
Bảng dưới lấy theo khoảng ứng với 0 điểm của thang cảnh báo sớm NEWS2 do Trường Cao đẳng Hoàng gia Anh về Nội khoa ban hành, công cụ chuẩn hóa việc đánh giá dấu hiệu sinh tồn ở người lớn nằm viện. Trẻ em có ngưỡng riêng theo tuổi, không áp bảng này.
| Chỉ số | Khoảng ứng với 0 điểm trên thang NEWS2 (người lớn) | Việc cần làm khi lệch khỏi khoảng |
|---|---|---|
| Nhịp thở | 12 – 20 lần/phút | Thở nhanh thường là dấu hiệu xấu đi xuất hiện sớm nhất, cần kiểm tra lại đường thở và thông khí |
| SpO2 (thang 1) | 96% trở lên | Theo WHO, 94% trở xuống cần đánh giá nhanh nguyên nhân; dưới 90% là tình huống cấp cứu |
| Tần số tim | 51 – 90 lần/phút | Đối chiếu với dạng sóng ECG để loại trừ việc máy đếm sai do nhiễu |
| Huyết áp tâm thu | 111 – 219 mmHg | Đo lại bằng phương pháp thủ công khi số đo không phù hợp với lâm sàng |
| Nhiệt độ | 36,1 – 38,0 °C | Ghi rõ vị trí đo vì nhiệt độ nách, miệng và trực tràng cho dải khác nhau |
Thông số thứ 6 thường là gì
Khi cơ sở nói tới monitor 6 thông số, chỉ số được thêm vào thường là một trong hai.
EtCO2 (nồng độ khí carbonic cuối thì thở ra) đo lượng carbonic trong hơi thở ra cuối cùng, phản ánh thông khí và gián tiếp phản ánh tuần hoàn. Theo chuyên khảo StatPearls của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ, khoảng bình thường ở người lớn là 35 – 45 mmHg. Đây là chỉ số nên có khi cơ sở làm gây mê, an thần cho thủ thuật hoặc theo dõi người bệnh thở máy, vì nó cảnh báo giảm thông khí sớm hơn SpO2.
IBP (huyết áp xâm lấn đo qua catheter động mạch) cho số đo liên tục theo từng nhịp, dùng cho người bệnh hồi sức nặng, sốc hoặc đang dùng thuốc vận mạch. Đổi lại, IBP đòi hỏi thủ thuật đặt catheter, bộ cảm biến áp lực và quy trình chống nhiễm khuẩn nghiêm ngặt.
Theo dõi tim thai và cơn co tử cung là nhóm chỉ số riêng của sản khoa, dùng thiết bị chuyên biệt; cách đọc kết quả đã trình bày trong bài CTG là gì và cách đọc kết quả monitor tim thai, không thuộc phạm vi bài này.
Giới hạn của monitor và chuyện báo động giả
Monitor hiển thị số, không đánh giá người bệnh. Ba giới hạn cần nhớ: mọi thông số đều có nguồn sai số cơ học rất thường gặp như điện cực bong, bao đo sai cỡ, đầu dò kẹp lỏng; giá trị đơn lẻ ít ý nghĩa hơn xu hướng thay đổi theo thời gian; và báo động đặt sai ngưỡng sinh ra hàng loạt cảnh báo vô nghĩa.
Tổng quan về an toàn người bệnh của Cơ quan Nghiên cứu và Chất lượng Y tế Hoa Kỳ xếp mệt mỏi báo động là vấn đề an toàn thật sự: khi phải nghe quá nhiều báo động, thời gian phản ứng của nhân viên y tế kéo dài ra và tỷ lệ phản ứng giảm xuống. Vì vậy đặt ngưỡng báo động theo tình trạng từng người bệnh là việc bắt buộc chứ không phải tùy chọn.
Chọn monitor phù hợp với khu vực sử dụng
Với phòng khám, phòng tiểu phẫu và khu lưu bệnh, cấu hình 5 thông số thường là điểm cân bằng hợp lý; khu hồi tỉnh và hồi sức nên tính tới cấu hình có sẵn EtCO2 hoặc IBP. Tham khảo danh mục monitor theo dõi bệnh nhân để so sánh, trong đó có monitor theo dõi bệnh nhân Contec CMS8000 và monitor theo dõi bệnh nhân Contec CMS6000, đều thuộc nhóm monitor đa thông số. Liên hệ 0942.337.117 để nhận catalogue kỹ thuật đầy đủ của từng model. Nhóm thiết bị này nằm trong danh mục công bố đủ điều kiện mua bán thiết bị y tế loại B, C, D của công ty.
Câu hỏi thường gặp
Monitor 5 thông số theo dõi những chỉ số nào?
Năm chỉ số gồm điện tim, độ bão hòa oxy máu ngoại vi, huyết áp không xâm lấn, nhịp thở và nhiệt độ cơ thể. Đây là bộ chỉ số nền cho hầu hết khu vực lâm sàng.
Thông số thứ 6 trên monitor thường là gì?
Thường là EtCO2 hoặc IBP. EtCO2 đo khí carbonic cuối thì thở ra, hữu ích khi gây mê và an thần. IBP đo huyết áp qua catheter động mạch, dùng cho người bệnh hồi sức nặng.
Chỉ số SpO2 bao nhiêu là đáng lo?
Theo tài liệu đào tạo đo độ bão hòa oxy của WHO, mức 94% trở xuống cần đánh giá nhanh để tìm nguyên nhân, còn dưới 90% là tình huống cấp cứu phải xử trí ngay.
Vì sao số đo huyết áp trên monitor lệch với đo bằng tay?
Thường do bao đo sai cỡ, quấn lỏng, tay người bệnh cử động hoặc đặt không ngang tim. Khi số đo không hợp với lâm sàng, hãy đo lại bằng phương pháp thủ công để đối chiếu.
Monitor có thay được việc theo dõi của điều dưỡng không?
Không. Máy chỉ hiển thị số và dạng sóng, không đánh giá được toàn trạng. Báo động giả nhiều gây mệt mỏi báo động và làm chậm phản ứng, nên vẫn cần người theo dõi trực tiếp.
Kết luận
Đọc monitor 5 thông số bắt đầu từ việc biết mỗi con số đến từ đâu và sai ở đâu, sau đó mới so với dải tham chiếu và nhìn xu hướng. Cấu hình 5 thông số đủ cho phần lớn khu vực lâm sàng thông thường; thêm EtCO2 hoặc IBP là quyết định theo nhu cầu gây mê và hồi sức. Đội ngũ tư vấn của Huê Lợi Medical hỗ trợ chọn cấu hình và cỡ bao đo phù hợp với người bệnh của từng khoa. Gọi 0942.337.117 hoặc 0981.455.977 trong giờ làm việc 8h00–17h30 tất cả các ngày trong tuần.
Tài liệu tham khảo
- World Health Organization. Pulse Oximetry Training Manual. Tài liệu đào tạo đo độ bão hòa oxy của WHO
- Royal College of Physicians. National Early Warning Score (NEWS) 2. https://www.rcp.ac.uk/resources/national-early-warning-score-news-2/
- StatPearls (NCBI Bookshelf). Capnography. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539754/
- Agency for Healthcare Research and Quality. Making Healthcare Safer III — Alarm Fatigue. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK555522/
- ISO/IEC. IEC 80601-2-49: Medical electrical equipment — Particular requirements for the basic safety and essential performance of multifunction patient monitoring equipment. https://www.iso.org/standard/67720.html
