.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
Bảo quản đầu dò máy siêu âm chẩn đoán gồm làm sạch sau mỗi ca, khử khuẩn đúng mức theo vị trí tiếp xúc, giữ cáp không gập xoắn và treo đầu dò trên giá. Lỗi thường gặp là nứt vỏ do rơi, bong lớp thấu kính, hỏng phần tử gây sọc tối và đứt ngầm cáp.
Phân loại mức khử khuẩn đầu dò theo khuyến cáo AIUM
Hội Siêu âm Y khoa Hoa Kỳ (AIUM) chia đầu dò theo vị trí tiếp xúc với người bệnh, mỗi nhóm có một mức xử lý riêng. Đầu dò dùng ngoài da lành như convex khám bụng, linear khám tuyến giáp được xếp vào nhóm không thiết yếu và phải được làm sạch sau mỗi lần dùng. Đầu dò dùng trong khoang cơ thể như đầu dò âm đạo, đầu dò trực tràng được xếp vào nhóm bán thiết yếu và phải khử khuẩn mức cao sau mỗi lần dùng. AIUM nhấn mạnh rằng bao đầu dò không thay thế được bước khử khuẩn mức cao, vì bao có thể thủng mà người dùng không nhìn thấy. Thứ tự luôn là làm sạch trước, khử khuẩn sau: lau sạch gel và chất bẩn, sau đó lau khô vì bề mặt ướt làm loãng hóa chất khử khuẩn. Hóa chất phải nằm trong danh sách tương thích của hãng sản xuất đầu dò.
Hướng dẫn vệ sinh đầu dò sau mỗi ca siêu âm
- Tắt chế độ quét hoặc đưa máy về trạng thái đóng băng ảnh trước khi lau.
- Lau bỏ gel bằng khăn mềm khô, lau từ mặt đầu dò ra phía thân và đoạn cáp đã chạm người bệnh.
- Lau lại bằng khăn tẩm dung dịch có trong danh sách tương thích của hãng.
- Với đầu dò dùng trong khoang cơ thể, tháo bao, làm sạch, lau khô rồi khử khuẩn mức cao theo hướng dẫn của hãng.
- Để khô tự nhiên hoặc lau khô, sau đó treo đầu dò lên giá.
Không ngâm phần đầu nối và cáp vào dung dịch khi hãng không cho phép, vì phần này thường không kín nước.
Lưu ý khi dùng gel siêu âm
AIUM khuyến nghị không đổ thêm gel vào chai đang dùng dở và không để vòi chai chạm vào đầu dò hay da người bệnh. Khi cần làm ấm gel, chỉ dùng nhiệt khô. Với thủ thuật xâm lấn hoặc khi có nguy cơ nhiễm khuẩn, gói gel vô khuẩn dùng một lần là lựa chọn phù hợp.
Lỗi thường gặp của đầu dò siêu âm chẩn đoán
AIUM dẫn một nghiên cứu cho thấy 39,8% số đầu dò được đánh giá trong thực hành lâm sàng có suy giảm hiệu năng ở một mức nào đó, với nguyên nhân gồm bong lớp thấu kính và hỏng phần tử trong dãy tinh thể. Bảng dưới đây tóm tắt các hiện tượng cơ sở có thể tự nhận biết.
| Hiện tượng trên máy | Nguyên nhân thường gặp | Việc làm tại cơ sở |
|---|---|---|
| Sọc tối chạy dọc từ mặt đầu dò xuống, mất điểm ảnh | Hỏng một hoặc vài phần tử trong dãy tinh thể | Thử đầu dò trên cổng khác, chụp ảnh màn hình, báo kỹ thuật |
| Ảnh mờ hoặc nhiễu ở vùng gần mặt đầu dò | Bong lớp thấu kính, phồng mặt đầu dò | Nhìn nghiêng mặt đầu dò dưới đèn, ngừng dùng nếu thấy phồng rộp |
| Ảnh chập chờn khi xoay hoặc gập cáp | Đứt ngầm lõi cáp tại cổ đầu dò hoặc gần đầu nối | Gập nhẹ cáp ở nhiều vị trí khi đang quét để khoanh vùng |
| Vết nứt trên vỏ hoặc thấu kính | Rơi đầu dò, va vào cạnh bàn, kẹt bánh xe | Ngừng dùng ngay vì hóa chất và dịch có thể thấm vào trong |
| Máy không nhận đầu dò | Chân tiếp xúc đầu nối bẩn, cong hoặc lỗi cổng | Tắt máy, kiểm tra đầu nối, thử sang cổng khác |
Cách bảo quản cáp và đầu dò khi cất máy
Phần lớn hỏng hóc cơ học của đầu dò bắt đầu từ những thói quen nhỏ trong ca làm việc. Đầu dò nên được treo trên giá đỡ đi kèm máy, mặt đầu dò hướng xuống và không chạm vật cứng. Cáp được thả tự do, không quấn chặt quanh tay cầm và không để chạm sàn, vì bánh xe của máy bàn đẩy hoặc ghế xoay có thể cán lên cáp. Với máy xách tay mang đi khám lưu động, đầu dò được tháo và để trong hộp có lót mềm. AIUM khuyến nghị cất đầu dò theo đúng mức khử khuẩn đã thực hiện: đầu dò đã khử khuẩn mức cao cất riêng, tránh để chung với đầu dò chưa xử lý. Khi tháo hoặc cắm đầu dò, người dùng nên tắt chế độ quét hoặc đưa máy về trạng thái chờ theo hướng dẫn của hãng.
Hồ sơ theo dõi đầu dò tại cơ sở
Điều 106 Nghị định 96/2023/NĐ-CP yêu cầu thiết bị y tế tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có hồ sơ theo dõi sử dụng, kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa và thay thế linh kiện. Với đầu dò, sổ theo dõi nên ghi số sê-ri, ngày nhận, lịch kiểm tra và mọi lần gửi sửa. Đầu dò máy siêu âm trị liệu có cấu tạo và lỗi khác hẳn, được trình bày trong bài lỗi đầu dò máy siêu âm trị liệu. Các máy chẩn đoán đang phân phối, kể cả máy siêu âm xách tay 2 đầu dò, có trong danh mục máy siêu âm.
Câu hỏi thường gặp
Có cần khử khuẩn mức cao cho đầu dò âm đạo khi đã dùng bao đầu dò không?
Có. AIUM xếp đầu dò dùng trong khoang cơ thể vào nhóm bán thiết yếu và yêu cầu khử khuẩn mức cao sau mỗi lần dùng, kể cả khi đã dùng bao đầu dò.
Lau đầu dò bằng cồn được không?
Chỉ dùng hóa chất có trong danh sách tương thích của hãng sản xuất đầu dò. AIUM lưu ý hóa chất và quy trình chưa được hãng xác nhận có thể làm hỏng đầu dò.
Ảnh có sọc tối dọc thì có phải hỏng máy không?
Sọc tối chạy dọc từ mặt đầu dò thường liên quan tới phần tử hỏng trong dãy tinh thể của đầu dò. Cơ sở nên thử đầu dò đó trên cổng khác và gửi ảnh cho bộ phận kỹ thuật.
Bao lâu nên kiểm tra đầu dò một lần?
Người dùng nên nhìn kiểm mặt đầu dò và cáp trước mỗi buổi khám. AIUM khuyến nghị kiểm tra hiệu năng đầu dò theo chu kỳ định kỳ; chu kỳ cụ thể theo hướng dẫn của hãng.
Kết luận
Đầu dò là bộ phận đắt và chịu tác động nhiều trong máy siêu âm. Làm sạch đúng thứ tự, dùng hóa chất tương thích, treo đúng chỗ và kiểm tra trước mỗi buổi giúp phát hiện hỏng hóc sớm. Quý khách cần kiểm tra đầu dò hoặc mua đầu dò thay thế, vui lòng gọi 0942.337.117.
Lưu ý: nội dung mang tính tham khảo cho cơ sở y tế khi chọn và vận hành thiết bị, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định của bác sĩ.
Tài liệu tham khảo
- American Institute of Ultrasound in Medicine (AIUM) — Guidelines for Cleaning and Preparing External- and Internal-Use Ultrasound Transducers and Equipment Between Patients (tái phê duyệt 02/07/2025), truy cập 05/10/2026.
- Chính phủ — Nghị định 96/2023/NĐ-CP, Điều 106, truy cập 05/10/2026.
