Đau cơ xương khớp nghề nghiệp ở nha sĩ và hướng xử lý

Đau lưng nha sĩ và đau cơ xương khớp là vấn đề nghề nghiệp phổ biến ở nhân viên nha khoa, gắn với tư thế tĩnh kéo dài, cúi và xoay người trong không gian hẹp. Các tổng quan hệ thống ghi nhận tỷ lệ hiện mắc cao ở nhóm nghề này. Hướng xử lý nằm ở tổ chức công việc và cấu hình thiết bị, đặc biệt là ghế điều trị và ghế ngồi của bác sĩ.

Y văn nói gì

Hai tổng quan hệ thống kèm phân tích gộp thường được trích dẫn khi bàn về chủ đề này. Lietz và cộng sự công bố trên PLoS One năm 2018 về tỷ lệ hiện mắc và yếu tố nguy cơ nghề nghiệp của bệnh cơ xương khớp ở nhân viên nha khoa tại các nước phương Tây, PMID 30562387.

Chenna và cộng sự công bố trên F1000Research năm 2022 một tổng quan hệ thống và phân tích gộp về tỷ lệ hiện mắc rối loạn cơ xương khớp ở người hành nghề chăm sóc răng miệng, PMID 36505095. Cả hai đều xếp đây vào nhóm vấn đề sức khỏe nghề nghiệp đáng chú ý.

Huê Lợi không trích con số phần trăm cụ thể trong bài này. Tỷ lệ báo cáo giữa các nghiên cứu dao động theo dân số khảo sát, vị trí giải phẫu được hỏi và khoảng thời gian tính. Bạn nên đọc trực tiếp hai bài trên để lấy con số phù hợp với bối cảnh cần trích dẫn.

Vì sao nghề nha khoa dễ gặp vấn đề này

Bản chất công việc buộc bác sĩ giữ một tư thế gần như bất động trong nhiều phút liên tục để duy trì tầm nhìn và độ chính xác. Tư thế tĩnh kéo dài làm cơ vùng cổ, vai và lưng co giữ liên tục, khác hẳn với vận động có chu kỳ co và nghỉ xen kẽ.

Kèm theo đó là các yếu tố cộng dồn: cúi đầu để nhìn vào khoang miệng, xoay thân sang một bên để với dụng cụ, nâng vai khi tay không có điểm tựa. Mỗi động tác riêng lẻ không gây hại, nhưng lặp lại hàng chục lần mỗi ngày qua nhiều năm thì khác.

Số ca mỗi ngày và thời lượng mỗi ca cũng đóng vai trò. Lịch dày, không có khoảng nghỉ giữa ca, là điều kiện để tư thế xấu tích lũy nhanh hơn khả năng phục hồi của cơ thể.

Vấn đề không chỉ của bác sĩ. Điều dưỡng phụ thường phải với tay qua người bệnh nhân trong tư thế xoay thân, đôi khi còn bất lợi hơn tư thế của bác sĩ. Khi rà soát điều kiện lao động, cần tính cho cả ê kíp chứ không riêng người ngồi ghế chính.

Vùng đau thường gặp và yếu tố liên quan

Bảng dưới tóm tắt các vùng thường được nhân viên nha khoa phản ánh và yếu tố công việc liên quan, dùng làm khung rà soát cho phòng khám.

Đây là khung rà soát mang tính tổ chức, không phải hướng dẫn chẩn đoán hay điều trị. Người có triệu chứng kéo dài cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám.

Cấu hình ghế và thiết kế công thái học

Ghế điều trị là thiết bị định hình tư thế của cả bác sĩ lẫn bệnh nhân trong suốt ca làm việc. Một ghế cho phép ngả bệnh nhân tới góc phù hợp và hạ đủ thấp giúp bác sĩ ngồi thẳng lưng thay vì cúi người, đó là can thiệp gốc rễ nhất.

Trong danh mục ghế khám nha khoa của Huê Lợi, ghế khám răng hàm mặt cao cấp Denston model TJ 2688E5 giá 46.000.000đ được thiết kế theo hướng công thái học, chú trọng vào tư thế làm việc của ê kíp chứ không chỉ vào sự thoải mái của bệnh nhân.

Dòng ghế Denston còn có chức năng bộ nhớ vị trí với ba vị trí lưu sẵn. Tính năng này giúp giảm số thao tác điều chỉnh lặp lại giữa các ca, một nguồn phát sinh động tác thừa mà nhiều phòng khám không để ý tới. Tham khảo thêm ghế nha khoa cao cấp Denston giá 32.000.000đ và ghế răng hàm mặt Denston giá 40.000.000đ.

Ghế ngồi cho nha sĩ và bố trí quanh ghế

Ghế ngồi của bác sĩ thường đi kèm trong cấu hình ghế điều trị, và đây là chi tiết đáng kiểm tra kỹ khi đặt hàng. Một ghế ngồi có tựa thắt lưng, điều chỉnh được chiều cao và mặt ngồi nghiêng nhẹ về trước sẽ thay đổi rõ tư thế lưng dưới.

• Kiểm tra ghế ngồi đi kèm có tựa lưng hay chỉ là đôn tròn không tựa
• Chiều cao ghế ngồi phải phối hợp được với dải chiều cao của ghế điều trị
• Bàn dụng cụ đặt trong tầm với, tránh phải xoay thân quá 45 độ
• Đèn và tay khoan bố trí sao cho không phải nâng vai khi thao tác
• Lưu sẵn vị trí ghế theo từng loại thủ thuật để giảm chỉnh tay
• Sắp lịch xen kẽ ca dài và ca ngắn, có khoảng nghỉ giữa buổi

Những thay đổi này không tốn kém bằng việc đổi ghế, nhưng chỉ phát huy hết khi thiết bị nền cho phép điều chỉnh đủ dải. Đó là lý do nên xem xét công thái học ngay từ khi chọn ghế, thay vì khắc phục sau.

Việc phòng khám nên làm ngay

Trước hết, hãy hỏi ê kíp một câu đơn giản: trong ba tháng qua, ai từng đau vùng nào và vào thời điểm nào trong ngày. Câu trả lời thường chỉ thẳng vào một vị trí thiết bị hoặc một khung giờ lịch làm việc cụ thể.

Tiếp đó, rà lại cấu hình từng ghế theo bảng ở trên và ghi nhận các điểm không điều chỉnh được. Khi tới kỳ thay thiết bị, những điểm này trở thành yêu cầu bắt buộc trong đơn hàng, tham khảo danh mục thiết bị phòng khám nha khoa.

Cuối cùng, người có triệu chứng kéo dài cần được khám chuyên khoa, không tự xử lý. Nội dung bài này mang tính tham khảo về tổ chức công việc và lựa chọn thiết bị, không thay thế thăm khám. Cần tư vấn cấu hình ghế theo tư thế làm việc của ê kíp, liên hệ Huê Lợi qua 0981.455.977 hoặc Zalo Huê Lợi Medical.

Câu Hỏi Thường Gặp

Tài Liệu Tham Khảo

• Prevalence and occupational risk factors of musculoskeletal diseases and pain among dental professionals in Western countries: a systematic review and meta-analysis. Lietz J và cs., PLoS One 2018, PMID 30562387. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30562387/
• Prevalence of musculoskeletal disorders among dental healthcare providers: a systematic review and meta-analysis. Chenna D và cs., F1000Research 2022, PMID 36505095. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36505095/

Tư Vấn Thiết Bị Nha Khoa

Huê Lợi Medical nhập khẩu và phân phối trực tiếp trang thiết bị y tế, phục vụ khách hàng trên toàn quốc. Cần báo giá hoặc bảng cấu hình theo đúng quy mô phòng khám, gọi 0981.455.977 hoặc nhắn Zalo Huê Lợi Medical.

Về Người Biên Soạn

Người biên soạn: Đội ngũ tư vấn thiết bị y tế Huê Lợi Medical — đơn vị nhập khẩu và phân phối trực tiếp trang thiết bị y tế với hơn 8 năm kinh nghiệm, phục vụ bệnh viện và phòng khám trên toàn quốc. Nội dung mang tính tham khảo chuyên môn, không thay thế hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị và quy định hiện hành.