.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
Tư thế phẫu thuật quyết định bàn mổ cần có những trục điều chỉnh nào. Sáu tư thế phổ biến — nằm ngửa, nằm sấp, nằm nghiêng, Trendelenburg, reverse Trendelenburg và tư thế sản khoa — đòi hỏi các thông số khác nhau: góc nghiêng trước/sau, nghiêng trái/phải, cầu nâng eo, gập mặt bàn và trượt dọc. Bài này đối chiếu từng tư thế với thông số bàn mổ tương ứng, giúp cơ sở y tế chọn cấu hình đúng ngay từ đầu.
Vì sao tư thế quyết định cấu hình bàn mổ
Mỗi tư thế phục vụ mục tiêu phẫu thuật cụ thể: bộc lộ trường mổ tối ưu, giữ đường thở an toàn, hạn chế chèn ép thần kinh ngoại biên và kiểm soát hồi lưu tĩnh mạch. Bàn mổ thiếu trục cần thiết buộc kíp mổ phải kê gối, chăn hoặc dụng cụ tạm — làm tăng nguy cơ trượt bệnh nhân và tì đè kéo dài.
Bảng đối chiếu tư thế và thông số bàn mổ
| Tư thế | Ứng dụng điển hình | Thông số bàn mổ cần có |
|---|---|---|
| Nằm ngửa (supine) | Mổ bụng, lồng ngực, tim mạch, phần lớn ca thường quy | Nâng/hạ chiều cao, chỉnh lưng cơ bản — bàn 3 chức năng đủ |
| Trendelenburg (đầu thấp chân cao) | Mổ tiểu khung, phụ khoa, nội soi ổ bụng dưới | Nghiêng về phía sau ≥15° |
| Reverse Trendelenburg (đầu cao chân thấp) | Mổ vùng bụng trên, dạ dày, túi mật, phẫu thuật đầu cổ | Nghiêng về phía trước ≥20° |
| Nằm nghiêng (lateral) | Mổ thận, niệu quản, lồng ngực một bên | Nghiêng trái/phải ≥20° + cầu nâng eo ≥80mm |
| Tư thế sản khoa / cắt sỏi (lithotomy) | Sản phụ khoa, tiết niệu, hậu môn trực tràng | Chỉnh chân độc lập + phụ kiện giá đỡ chân gắn ray |
| Nằm sấp (prone) | Mổ cột sống, vùng lưng, chẩm | Gập/uốn cong mặt bàn bằng điện + đệm chuyên dụng |
Cầu nâng eo — chi tiết hay bị bỏ qua
Cầu nâng eo (kidney bridge) là bộ phận nâng phần thắt lưng bệnh nhân lên, mở rộng khoảng cách giữa xương sườn và mào chậu. Đây là điều kiện bắt buộc cho phẫu thuật thận và niệu quản qua đường hông. Bàn mổ điện 5 và 6 chức năng tại Huê Lợi có cầu nâng eo điều khiển bằng điện với khoảng nâng ≥80mm; bản 3 chức năng không có tính năng này.
Trượt dọc bàn và chẩn đoán hình ảnh trong mổ
Khi cần chụp X-quang bằng C-arm ngay tại giường, mặt bàn phải trượt dọc để đưa vùng cần chụp ra khỏi phần khung đỡ kim loại. Bàn mổ điện 6 chức năng có khoảng trượt dọc 300mm (±20mm) — đủ cho phần lớn ứng dụng chỉnh hình và tiết niệu. Không có trượt dọc, kíp mổ buộc phải di chuyển bệnh nhân thủ công, vừa mất thời gian vừa tăng rủi ro.
Ba yếu tố an toàn khi đổi tư thế
- Độ ổn định khi nghiêng. Bàn phải không rung hay lún khi nghiêng ≥20° với bệnh nhân thể trạng lớn — đây là lý do tải trọng thiết kế nên ≥300kg thay vì bằng đúng cân nặng bệnh nhân.
- Tốc độ và độ êm. Đổi tư thế đột ngột ở bệnh nhân đã gây mê có thể gây thay đổi huyết động. Bàn điện chỉnh êm bằng motor an toàn hơn quay tay giật cục.
- Phụ kiện cố định. Ray tiêu chuẩn hai bên mặt bàn để gắn đai cố định, giá đỡ chân, khung mổ tay — kiểm tra ray có đúng chuẩn để dùng chung phụ kiện của các hãng khác không.
Câu hỏi thường gặp
Bàn mổ 3 chức năng làm được những tư thế nào?
Nằm ngửa, Trendelenburg và reverse Trendelenburg (nhờ nghiêng trước ≥20°, nghiêng sau ≥15°), cùng nghiêng trái/phải ≥20°. Không làm được tư thế cần chỉnh chân độc lập, cầu nâng eo hoặc gập mặt bàn.
Muốn làm mổ cột sống thì cần bàn mổ loại nào?
Tư thế nằm sấp cho mổ cột sống cần khả năng gập/uốn cong mặt bàn bằng điện — chỉ có ở bản 6 chức năng. Ngoài ra cần đệm chuyên dụng để giảm tì đè vùng ngực và bụng.
Góc nghiêng bao nhiêu độ là đủ?
Các mẫu bàn mổ điện tại Huê Lợi đạt nghiêng trước ≥20°, nghiêng sau ≥15° và nghiêng trái/phải ≥20°. Mức này đáp ứng phần lớn tư thế phẫu thuật thường quy. Ca đặc biệt cần góc lớn hơn nên trao đổi cụ thể với kỹ thuật trước khi chọn.
Xem thêm
Đối chiếu cấu hình: bàn mổ đa năng và bàn mổ điện đa năng. Trang bị đồng bộ: thiết bị phòng mổ.
Tư vấn theo danh mục ca mổ: Hotline 0942.337.117
Tài liệu tham khảo
- AORN Guidelines for Perioperative Practice — Positioning the Patient
- TCVN 4470:2012 — Bệnh viện đa khoa. Tiêu chuẩn thiết kế
- Tài liệu kỹ thuật nhà sản xuất bàn mổ, do Huê Lợi Medical cung cấp
