Cách chọn tủ ấm phòng thí nghiệm: bảy tiêu chí và checklist trước khi mua

Chọn tủ ấm phòng thí nghiệm là chọn đủ dung tích cho tuần bận nhất, đủ dải nhiệt cho chủng đang nuôi, và đủ độ ổn định nhiệt để các mẻ so được với nhau. Ba tiêu chí đó quyết định trước, an toàn và ngân sách quyết định sau. Cuối bài có checklist trước khi ký hợp đồng.

Tính dung tích cần mua từ khối lượng mẫu mỗi tuần

Dung tích cần mua tính ngược từ tuần bận nhất trong năm, không tính từ mức trung bình. Buồng chật buộc người vận hành xếp chồng đĩa petri, và chồng đĩa chặn dòng khí, làm đĩa nằm giữa lên nhiệt chậm hơn.

Cách tính nhanh: đếm số đĩa phải ủ cùng lúc trong tuần cao điểm, quy ra số khay, cộng thêm một khay trống.

Tủ ấm chỉ giữ nhiệt cho mẫu đã cấy xong. Thao tác cấy chuyển vẫn phải thực hiện trong tủ cấy vô trùng, vì buồng ủ không có màng lọc khí.

Dải nhiệt cần tới đâu thì đủ dùng

Phần lớn phòng vi sinh lâm sàng chỉ cần một máy giữ ổn định quanh mốc 35 – 37°C, vì tác nhân gây bệnh ở người mọc tốt nhất trong khoảng thân nhiệt. Máy chạy từ nhiệt độ phòng +5°C lên tới 60°C đã đủ.

Một bài trên African Journal of Laboratory Medicine cảnh báo rằng tủ ấm chạy lệch khỏi mốc tối ưu làm chậm mọc và làm sai kết quả kháng sinh đồ.

Ranh giới cần chú ý nằm ở phía dưới của dải nhiệt. Bộ gia nhiệt không hạ được nhiệt độ buồng xuống dưới nhiệt độ phòng đặt máy. Phòng phải ủ ở mức 20 – 25°C giữa mùa hè cần bản có hệ làm lạnh, hoặc chuyển sang tủ vi khí hậu nếu còn phải kiểm soát độ ẩm.

Độ ổn định và độ đồng đều nhiệt đổi lại điều gì trên kết quả nuôi cấy

Độ ổn định nhiệt quyết định mẻ hôm nay có so được với mẻ tuần trước hay không. Độ đồng đều quyết định đĩa đặt sát cửa có cho cùng kết quả với đĩa đặt sâu trong buồng.

Độ ổn định là biên dao động của một điểm đo theo thời gian. Bản màn LED cửa hai lớp của nhóm máy BJPX-H giữ dao động trong ±0,3°C, bản cửa kính quan sát giữ trong ±0,5°C. Với phép ủ kéo dài 48 giờ trở lên, khác biệt đó nhìn thấy được ở số khuẩn lạc.

Độ đồng đều là chênh lệch giữa các điểm trong cùng buồng tại một thời điểm. Buồng đồng đều hơn cho kết quả giống nhau ở mọi vị trí đặt mẫu. Phòng chạy kháng sinh đồ và phòng đếm khuẩn lạc định lượng cần con số chặt; phòng chỉ ủ tăng sinh qua đêm chấp nhận được con số rộng hơn.

Kiểu gia nhiệt và loại cảm biến quyết định máy hồi nhiệt nhanh hay chậm

Cách buồng được làm nóng quyết định máy lấy lại điểm đặt trong bao lâu sau mỗi lần mở cửa, và điều đó ảnh hưởng trực tiếp tới phòng mở cửa nhiều lượt mỗi ngày.

Buồng đối lưu cưỡng bức dùng quạt đẩy khí chạy vòng quanh, cho độ đồng đều tốt và hồi nhiệt nhanh. Nhược điểm có thật: luồng khí liên tục làm bay hơi nước trong thạch, mẻ ủ dài ngày dễ khô mép đĩa, phải đặt thêm khay nước trong buồng.

Kiểu áo khí (gia nhiệt bằng lớp khí bao quanh buồng, phục hồi nhiệt nhanh khi mở cửa) xuất hiện ở nhóm tủ ấm CO2, và chỉ cần thiết khi môi trường nuôi phụ thuộc vào khí CO2.

Về cảm biến, PT100 đo nhiệt độ bằng điện trở bạch kim, ít trôi theo thời gian và hiệu chuẩn lại được.

Tính năng an toàn không được cắt bớt để hạ giá

Bảo vệ quá nhiệt độc lập là tính năng bắt buộc, vì đó là lớp chặn cuối khi mạch điều khiển chạy sai. Thiếu lớp chặn này, một lỗi cảm biến đủ làm hỏng toàn bộ mẫu qua một đêm.

• Bảo vệ quá nhiệt và cảnh báo lỗi cảm biến. Máy tự ngắt gia nhiệt khi nhiệt độ vượt ngưỡng đặt trước.


• Bảo vệ rò điện và quá dòng. Phòng dùng chung tuyến điện với nồi hấp cần lớp bảo vệ này.


• Cảnh báo bằng âm thanh và đèn báo. Người trực nghe được từ ngoài phòng, không phải đứng canh màn hình.


• Nhớ tham số sau mất điện. Điện trở lại, máy chạy tiếp đúng chương trình cũ.

Máy tủ ấm ổn định nhiệt Biobase BJPX-H có đủ bốn nhóm bảo vệ trên ở bản cửa kính quan sát. Khi hai báo giá lệch nhau vài triệu đồng, phần lệch thường nằm ở đây.

Ngân sách đặt vào đâu thì đáng tiền

Tiền tăng thêm trong nhóm tủ giữ nhiệt mua ba thứ: dung tích lớn hơn, biên dao động chặt hơn, và cửa kính cho phép nhìn mẫu mà không mở buồng. Nhóm máy BJPX-H trải từ 22.000.000đ tới 35.000.000đ.

Phần dễ mua thừa cần nói thẳng. Phòng chỉ nuôi vi khuẩn hiếu khí trên thạch không cần tủ ấm CO2, vì buồng CO2 kéo theo chi phí bình khí và hiệu chuẩn định kỳ. Chiều ngược lại cũng đúng: phòng nuôi cấy tế bào mua tủ giữ nhiệt thường sẽ không nuôi được.

Dồn tiền cho đúng loại máy mà công việc cần, rồi mới cân nhắc dung tích. Danh mục tủ ấm phòng thí nghiệm xếp bốn nhóm máy theo công việc.

Checklist kiểm trước khi ký hợp đồng

Bảy việc dưới đây làm xong trước khi ký thì gần như không còn rủi ro hàng về mà không lắp được.

1. Đo lối vào. Đo chiều rộng cửa phòng, chiều cao thông thủy, lòng thang máy và chiếu nghỉ cầu thang, rồi đối chiếu với kích thước ngoài trong catalogue.


2. Kiểm nguồn điện. Máy dùng nguồn 220V 50/60Hz. Bản dung tích lớn kéo gần 700 W chạy liên tục và cần ổ cắm riêng có tiếp địa.


3. Chọn chỗ đặt. Chừa khoảng hở quanh máy để tản nhiệt và tránh nắng chiếu trực tiếp. Mặt sàn phải phẳng, vì buồng đặt nghiêng làm lệch phân bố nhiệt.


4. Hỏi giấy chứng nhận hiệu chuẩn cảm biến. Yêu cầu bản giấy đi kèm máy, ghi rõ loại cảm biến và ngày hiệu chuẩn.


5. Hỏi bảo hành và linh kiện thay thế. Bảo hành chính hãng 12 tháng. Hỏi trước giá của cảm biến, quạt đối lưu và gioăng cửa.


6. Hỏi hồ sơ pháp lý của đơn vị bán. Huê Lợi Medical đủ điều kiện mua bán thiết bị y tế loại B, C, D — Số công bố 220001844/PCBMB-HN (Sở Y tế Hà Nội).


7. Chốt điều kiện nghiệm thu. Ghi vào hợp đồng: chạy thử ở nhiệt độ làm việc thực tế, đo đối chứng bằng nhiệt kế độc lập.

Câu hỏi thường gặp khi chọn tủ ấm phòng thí nghiệm

Tủ ấm phòng thí nghiệm khác tủ sấy ở điểm nào?

Tủ ấm giữ nhiệt thấp và ổn định quanh mốc nuôi cấy, thường không quá 65°C. Tủ sấy chạy hàng trăm độ để làm khô và tiệt trùng dụng cụ. Hai máy không thay thế nhau.

Phòng vi sinh tuyến huyện nên chọn dung tích bao nhiêu?

Phòng ủ dưới ba mươi đĩa petri mỗi tuần dùng buồng cỡ nhỏ là đủ. Có thêm đề tài chạy song song thì chọn buồng cỡ trung, để tránh xếp chồng đĩa.

Độ đồng đều nhiệt chặt hơn mang lại lợi ích gì?

Buồng đồng đều hơn cho kết quả giống nhau ở mọi vị trí đặt mẫu. Phòng chạy kháng sinh đồ và đếm khuẩn lạc định lượng cần con số chặt; phòng chỉ ủ tăng sinh qua đêm chấp nhận con số rộng hơn.

Tủ ấm có cần theo dõi và hiệu chuẩn định kỳ không?

Có. Phòng xét nghiệm ghi nhật ký nhiệt độ hằng ngày bằng nhiệt kế độc lập, và hiệu chuẩn cảm biến theo chu kỳ do bộ phận quản lý chất lượng đặt ra.

Cần kiểm giấy tờ gì của đơn vị bán trước khi ký?

Kiểm số công bố đủ điều kiện mua bán thiết bị y tế, điều khoản bảo hành và chứng từ nhập khẩu của hàng. Huê Lợi Medical cung cấp đủ giấy tờ này khi ký hợp đồng.

Kết luận và liên hệ tư vấn

Thứ tự quyết định gồm ba bước: xác định loại máy theo công việc thật của phòng, chốt dung tích theo tuần bận nhất, rồi so độ ổn định nhiệt giữa các bản cùng tầm giá.

Đội ngũ kỹ thuật Huê Lợi Medical gửi catalogue và khảo sát lối vận chuyển trước khi giao máy. Gọi 0942.337.117 hoặc 0981.455.977, giờ làm việc 8h00 – 17h30 tất cả các ngày, kể cả chủ nhật.

Về tác giả

Đội ngũ tư vấn thiết bị y tế Huê Lợi Medical gồm bác sĩ, dược sĩ và kỹ sư kỹ thuật y sinh. Nhóm phụ trách tư vấn cấu hình, lắp đặt và bảo trì thiết bị phòng thí nghiệm cho cơ sở y tế tại 34/34 tỉnh thành. Bài viết biên soạn dựa trên catalogue kỹ thuật của hãng.

Tài liệu tham khảo

• Gutierrez C, Somoskovi A, Natarajan K, Bell D. Need for better adherence to optimal incubation temperature for quality laboratory diagnostics and antibiotic resistance monitoring. African Journal of Laboratory Medicine, 2018. Xem toàn văn


• World Health Organization – Laboratory Quality Stepwise Implementation tool, quy trình sử dụng và bảo trì tủ ấm. Xem tài liệu


• US CDC – Biosafety in Microbiological and Biomedical Laboratories (BMBL), 6th Edition. Xem tài liệu


• Catalogue kỹ thuật hãng Biobase, phần thông số dòng tủ ấm BJPX.

Miễn trừ trách nhiệm

Nội dung bài trình bày kiến thức về thiết bị và quy trình phòng thí nghiệm. Bài viết không thay thế hướng dẫn của thầy thuốc và không dùng để chẩn đoán hay điều trị.