.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
.png){kind=icon}
Test giãn phế quản (test hồi phục phế quản) là nghiệm pháp đo chức năng hô hấp trước và sau khi dùng thuốc giãn phế quản, nhằm đánh giá đường thở có hồi phục hay không — giúp phân biệt hen phế quản với COPD. Test được coi là dương tính khi FEV1 (hoặc FVC) tăng ≥12% VÀ ≥200 ml so với trước dùng thuốc. Thực hiện test cần máy đo chức năng hô hấp lưu và so sánh được hai lần đo, như máy để bàn Contec SP100B.
Mục đích của test
Đường thở trong hen thường hồi phục tốt sau thuốc giãn phế quản (co thắt có hồi phục), trong khi COPD có tắc nghẽn không hồi phục hoàn toàn. Test giãn phế quản vì vậy là công cụ then chốt để:
- Phân biệt hen với COPD khi triệu chứng chồng lấp.
- Đánh giá mức độ hồi phục của đường thở.
- Hỗ trợ quyết định điều trị (đáp ứng thuốc giãn phế quản).
Quy trình test giãn phế quản
- Đo baseline. Thực hiện hô hấp ký đạt chuẩn, ghi FEV1 và FVC ban đầu (bệnh nhân cần ngưng thuốc giãn phế quản trước đo theo hướng dẫn).
- Dùng thuốc giãn phế quản. Xịt thuốc giãn phế quản tác dụng nhanh (thường salbutamol) theo liều và kỹ thuật chuẩn, có thể qua buồng đệm.
- Chờ 10–15 phút để thuốc phát huy tác dụng.
- Đo lại. Thực hiện hô hấp ký lần hai, so sánh FEV1/FVC sau với trước.
- Đọc kết quả. Máy tính phần trăm và thể tích thay đổi để kết luận dương tính hay âm tính.
Tiêu chuẩn dương tính
Theo hướng dẫn thường dùng, test được coi là có hồi phục phế quản đáng kể khi FEV1 hoặc FVC tăng ≥12% VÀ ≥200 ml sau thuốc so với baseline. (Một số tiêu chuẩn cập nhật của ATS/ERS còn dùng cách biểu thị theo % giá trị dự đoán — bác sĩ diễn giải theo bối cảnh và guideline áp dụng.)
Lưu ý: kết quả test cần được bác sĩ chuyên khoa diễn giải cùng bệnh cảnh lâm sàng; test âm tính không loại trừ hoàn toàn hen.
Thiết bị cần có để làm test
Để thực hiện test giãn phế quản chuẩn, máy đo chức năng hô hấp cần:
- Lưu được kết quả từng lần đo và so sánh trước – sau trực tiếp.
- Hiệu chỉnh BTPS để đảm bảo độ chính xác giữa hai lần đo.
- Kiểm soát chất lượng (QC) để loại phép đo lỗi.
Máy để bàn Contec SP100B (22.000.000đ) đáp ứng cả ba: đo hơn 100 thông số, BTPS tự động, QC tự động, lưu và in báo cáo so sánh — phù hợp cho phòng khám và bệnh viện triển khai test giãn phế quản. Máy cầm tay đo được nhưng cho mục đích chẩn đoán xác định nên dùng máy để bàn. Xem danh mục máy đo chức năng hô hấp.
Lưu ý an toàn
Theo dõi bệnh nhân trong quá trình dùng thuốc giãn phế quản (nhịp tim, run tay). Thận trọng ở người có bệnh tim mạch. Ngưng thuốc giãn phế quản trước đo baseline theo đúng khoảng thời gian hướng dẫn để tránh sai lệch kết quả.
Câu hỏi thường gặp
Test giãn phế quản để làm gì? Để đánh giá đường thở có hồi phục sau thuốc giãn phế quản hay không, giúp phân biệt hen (thường hồi phục) với COPD (không hồi phục hoàn toàn).
Test dương tính nghĩa là gì? Thường là khi FEV1 hoặc FVC tăng ≥12% và ≥200 ml sau thuốc so với trước — gợi ý đường thở có hồi phục, hướng nhiều đến hen.
Máy nào làm được test giãn phế quản? Máy lưu và so sánh được kết quả trước – sau, có BTPS và QC như Contec SP100B; máy cầm tay đo được nhưng chẩn đoán xác định nên dùng máy để bàn.
Cần ngưng thuốc gì trước khi test? Ngưng thuốc giãn phế quản theo khoảng thời gian bác sĩ hướng dẫn (khác nhau tùy loại thuốc) để kết quả baseline chính xác.
Tác giả: Đội ngũ tư vấn thiết bị y tế Huê Lợi Medical. Nội dung tham khảo chuyên môn, không thay thế chẩn đoán của bác sĩ.
Tài liệu tham khảo:
- GINA. Global Strategy for Asthma Management and Prevention, 2025.
- GOLD. 2025 Report: Global Strategy for the Diagnosis, Management, and Prevention of COPD.
