Phế dung kế, hô hấp ký, spirometer, "phế rung kế" — gọi thế nào cho đúng?

Phế dung kế, hô hấp ký, spirometer và cách gọi "phế rung kế" đều chỉ cùng MỘT loại thiết bị: máy đo chức năng hô hấp — dụng cụ đo thể tích và lưu lượng khí khi hít vào, thở ra. Trong đó "phế dung kế" là thuật ngữ chuẩn tiếng Việt, "spirometer" là tên tiếng Anh, "hô hấp ký" chỉ phép đo (spirometry), còn "phế rung kế" là cách gọi sai chính tả nhưng khá phổ biến khi tìm kiếm.

Nguồn gốc từng thuật ngữ

Spirometer / Spirometry (hô hấp ký). Gốc Latin "spiro" (thở) + "meter" (đo). "Spirometer" là thiết bị, "spirometry" là kỹ thuật/phép đo. Tiếng Việt dịch phép đo này là "hô hấp ký".

Phế dung kế. "Phế" (phổi) + "dung" (dung tích) + "kế" (dụng cụ đo) — nghĩa là dụng cụ đo dung tích phổi. Đây là thuật ngữ y khoa chuẩn, dùng trong giáo trình và văn bản chuyên môn.

"Phế rung kế". Là biến thể sai chính tả của "phế dung kế" (nhầm "dung" thành "rung"). Dù không chính xác, cách gọi này xuất hiện nhiều trên mạng và trong tìm kiếm, nên nhiều website vẫn dùng để người dùng dễ tìm.

Bảng đối chiếu thuật ngữ Việt – Anh

Phân biệt với các thiết bị dễ nhầm

Máy đo SpO2 (máy đo nồng độ oxy). Đo độ bão hòa oxy trong máu qua đầu ngón tay — hoàn toàn khác phế dung kế (không đo thể tích/lưu lượng khí thở).

Lưu lượng đỉnh kế (peak flow meter). Chỉ đo một chỉ số PEF (lưu lượng đỉnh), thường là ống cầm tay đơn giản dùng theo dõi hen tại nhà; không thay được phế dung kế trong chẩn đoán.

Máy đo chức năng hô hấp (phế dung kế) đo đầy đủ FVC, FEV1, FEV1/FVC, PEF và (bản cao cấp) hơn 100 thông số — là thiết bị chẩn đoán thực sự.

Vậy nên gọi thế nào khi mua máy?

Khi trao đổi với nhà cung cấp hoặc tìm kiếm sản phẩm, dùng "máy đo chức năng hô hấp" hoặc "phế dung kế" là chuẩn nhất. Nếu thấy sản phẩm ghi "phế rung kế" (như một số model Contec), đừng lo — đó vẫn là phế dung kế, chỉ là cách viết theo thói quen tìm kiếm.

Tại Huê Lợi, dòng máy này gồm bản cầm tay Contec SP80B (6.000.000đ) và bản để bàn Contec SP100B (22.000.000đ, đo hơn 100 thông số). Xem cả danh mục máy đo chức năng hô hấp để so sánh.

Câu hỏi thường gặp

Phế rung kế và phế dung kế có phải là một? Là một. "Phế rung kế" là cách viết sai của "phế dung kế" (spirometer) — thiết bị đo chức năng hô hấp. Nội dung, công dụng hoàn toàn giống nhau.

Hô hấp ký khác phế dung kế thế nào? "Hô hấp ký" chỉ phép đo (spirometry), "phế dung kế" chỉ thiết bị (spirometer) dùng để thực hiện phép đo đó. Trong thực tế, hai từ thường được dùng thay cho nhau.

Máy đo chức năng hô hấp có phải máy đo SpO2 không? Không. Máy SpO2 đo độ bão hòa oxy trong máu; máy đo chức năng hô hấp đo thể tích và lưu lượng khí thở — hai thiết bị khác nhau hoàn toàn.

Lưu lượng đỉnh kế có thay được phế dung kế không? Không. Lưu lượng đỉnh kế chỉ đo PEF, dùng theo dõi hen tại nhà; chẩn đoán cần phế dung kế đo đầy đủ FVC, FEV1.

Tác giả: Đội ngũ tư vấn thiết bị y tế Huê Lợi Medical — hơn 8 năm kinh nghiệm phân phối thiết bị hô hấp. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ.